Có Nên Dùng Tô Vít Điện Để Lắp Mainboard PC? Cách Dùng Theo Từng Vị Trí Ốc
Trong một bộ PC có hơn chục loại ốc, mỗi loại nằm trên vật liệu khác nhau. Ốc bắt bộ nguồn vào thùng máy khác hẳn ốc cố định mainboard hay ổ SSD M.2. Vì vậy câu hỏi nên đặt ra là dùng tô vít điện ở vị trí nào, với mức lực nào, thay cho câu hỏi dùng hay không dùng. Bài viết giải thích lý do tô vít điện thường không được khuyên dùng cho mainboard, cách phân vùng vị trí ốc, những điểm cần xem khi chọn tô vít có chỉnh lực cho người lắp máy thường xuyên.
Vì sao nhiều người lắp PC khuyên dùng tô vít tay cho ốc mainboard?
Có 3 lý do kỹ thuật, theo thứ tự quan trọng.
Lực siết khó kiểm soát
Mô men xoắn lớn, quay nhanh, khó dừng đúng lúc ốc chạm đệm.
Thứ nhất, lực siết khó kiểm soát. Mainboard là tấm mạch nhiều lớp với đường mạch mảnh, mối hàn nhỏ gần các lỗ bắt ốc. Tô vít điện thông thường có mô men xoắn lớn, quay nhanh, người dùng khó dừng đúng lúc ốc chạm đệm. Một hướng dẫn lắp ráp của nhà cung cấp phụ kiện PC ghi nhận siết quá chặt có thể làm nứt mối hàn gần lỗ bắt ốc.
Đầu vít dễ trượt khỏi mũ ốc
Đầu kim loại trượt ra có thể cào lên đường mạch, linh kiện nhỏ.
Thứ hai, đầu vít dễ trượt khỏi mũ ốc. Đầu vít quay ở tốc độ cao nhưng không khít hoàn toàn với rãnh ốc sẽ trượt ra ngoài, kéo theo đầu kim loại cào lên bề mặt bo mạch, nơi có đường mạch, linh kiện nhỏ.
Thân máy to, che tầm nhìn
Dễ va vào socket CPU, tản nhiệt VRM, cổng nguồn phụ.
Thứ ba, thân máy to. Thân máy tô vít điện khá to so với không gian quanh socket CPU, tản nhiệt VRM, cổng nguồn phụ. Máy che khuất tầm nhìn, dễ va vào linh kiện kế bên.
Điều này giải thích vì sao các builder có kinh nghiệm thường chọn tô vít tay cho mainboard, kể cả khi dùng tô vít điện ở những chỗ khác trong thùng máy.
Ốc mainboard cần siết với lực bao nhiêu?
Chuẩn ATX không công bố giá trị mô men xoắn cho ốc mainboard. Quy ước phổ biến trong cộng đồng lắp ráp là vặn nhẹ tới khi thấy lực cản (ốc đã chạm đệm), siết thêm khoảng 1/4 vòng.
Nhà sản xuất tản nhiệt thường nêu giá trị lực siết tối đa trong hướng dẫn, ví dụ một hãng tản nhiệt khuyến nghị siết nhẹ tới khi ốc dừng, không vượt giá trị tối đa đã công bố. Cần đọc hướng dẫn của đúng sản phẩm đang lắp.
Loại ốc cũng quyết định hiệu quả siết. Dùng sai ren làm hỏng ren của đệm, thậm chí kẹt ốc.
#6-32 UNC
Đệm mainboard (standoff), bộ nguồn, khay ổ đĩa
M3
Quạt case, ổ 2,5 inch, một số đệm mainboard (case châu Âu, máy chủ)
M2 x 3 mm
Ổ SSD M.2 trên đệm của mainboard
#6-32 và M3 không thay thế cho nhau. Vặn ốc #6-32 vào lỗ ren M3 làm hỏng ren mịn của M3, ốc dễ kẹt, có trường hợp phải tháo cả mainboard để gỡ. Số đệm mainboard cũng cần khớp số lỗ bắt ốc, một đệm thừa chạm vào vùng không có lỗ có thể gây chập khi bật nguồn.
Vị trí ốc nào dùng được tô vít điện, vị trí nào nên dùng tay?
Cách phân chia gợi ý dưới đây dựa trên vật liệu bắt ốc, mức độ nhạy của linh kiện kế bên.
| Nhóm vị trí | Gợi ý | Lý do |
|---|---|---|
| Bộ nguồn, vỏ case, khay ổ đĩa, quạt case | Dùng được tô vít điệnNên đặt tốc độ thấp | Bắt vào thép hoặc nhựa dày, không có mạch điện sát bên, nhiều ốc cần siết |
| Ốc mainboard vào đệm | Nên dùng tayHoặc tô vít có chỉnh lực | Mối hàn gần lỗ bắt ốc, không có chuẩn mô men xoắn |
| Ốc ngàm tản nhiệt CPU, tản nhiệt nước | Nên dùng taySiết đều theo thứ tự chéo | Cần lực phân bổ đều quanh socket, tuân theo hướng dẫn nhà sản xuất tản nhiệt |
| Ốc cố định SSD M.2 | Nên dùng tay | Ốc M2 rất nhỏ, đệm mảnh, dễ làm hỏng ren |
Một chi tiết nhỏ trong thực hành, đệm mainboard dạng đầu lục giác dễ thao tác với tô vít lực chạy điện, phù hợp lắp đệm vào khay case trước khi đặt mainboard.
Tô vít điện có chỉnh lực (ngắt lực) có phù hợp để lắp mainboard không?
Tô vít có chỉnh lực dừng truyền lực khi mô men xoắn đạt mức đã đặt, nên giải quyết đúng điểm yếu lớn nhất ở trên, siết quá tay. Điều cần xem là dải lực của máy. Nhiều tô vít điện công nghiệp có dải lực cao hơn nhiều so với nhu cầu của ốc mainboard, ví dụ một dòng tô vít điện tự động công nghiệp có dải khoảng 0,78 tới 2,94 N·m, thích hợp cho lắp ráp cơ khí, không phù hợp với bo mạch. Nhu cầu của ốc nhỏ trên mainboard thấp hơn nhiều, cần dòng tô vít chính xác có mức lực thấp, chỉnh được theo từng bước.
Khi chọn, nên đối chiếu 4 điểm trong thông số.
Dải mô men xoắn
Mức thấp nhất, cao nhất của máy, chỉnh theo bước nhỏ.
Độ chính xác
Độ chính xác mô men xoắn, thường ghi theo phần trăm.
Tốc độ quay
Có giới hạn được tốc độ hay không.
Chống tĩnh điện (ESD)
Thân máy cần chống tĩnh điện vì làm việc trên bo mạch.
Không có giá trị mô men xoắn khuyến nghị chung cho mainboard. Giá trị đặt cần dựa trên hướng dẫn của nhà sản xuất mainboard, tản nhiệt, thử từ mức thấp.
Người lắp nhiều máy mỗi ngày nên chọn công cụ nào?
Kỹ thuật viên phòng máy, cửa hàng lắp ráp làm việc liên tục dễ mỏi tay với tô vít tay, nhưng vẫn cần kiểm soát lực. Có 2 hướng.
Hướng 1. Tô vít lực cơ khí
Loại có ngắt lực hoặc chỉ thị lực, không dùng pin, nhẹ, bền, kêu hoặc nhả khi đạt lực đã đặt.
Xem danh mục tô vít lực chỉ thịHướng 2. Tô vít điện có chỉnh lực dải thấp
Nhanh hơn khi lắp số lượng lớn, phù hợp xưởng lắp ráp.
Xem danh mục tô vít điện chỉnh lựcDụng cụ có chỉnh lực cần được kiểm tra định kỳ. Một số nhà cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn khuyến nghị hiệu chuẩn ít nhất mỗi năm một lần, thường xuyên hơn khi dùng liên tục. EMIN có thiết bị đo mô men xoắn dùng để kiểm tra tô vít lực, cờ lê lực, xem tại danh mục thiết bị đo mô men xoắn.
Những thói quen nào giúp lắp mainboard an toàn dù dùng tay hay dùng máy?
Các điểm dưới đây là kinh nghiệm chung, không phải thông số của hãng.
- Chọn tô vít có thân đủ dài (khoảng 15 tới 20 cm) để luồn qua tháp tản nhiệt, đầu có từ tính để giữ ốc nhỏ, tránh ốc rơi vào khe PCIe.
- Đặt mainboard lên mặt phẳng, thử ráp CPU, tản nhiệt trước, khi cần, trước khi cố định vào case.
- Siết ốc ngàm tản nhiệt từng ốc một, theo thứ tự chéo, mỗi lượt một chút, tránh siết hết một góc trước.
- Đeo vòng chống tĩnh điện hoặc chạm vào khung kim loại của case trước khi chạm linh kiện.
- Kiểm tra số đệm khớp số lỗ, loại ốc khớp loại ren trước khi vặn.
Tìm công cụ siết lực phù hợp ở đâu?
EMIN cung cấp các nhóm công cụ liên quan, gồm tô vít lực chỉ thị, cần mô men xoắn, thiết bị đo mô men xoắn cho cờ lê, tô vít. Kỹ sư EMIN tư vấn chọn dải lực theo loại ốc, tần suất làm việc, môi trường lắp ráp.
Hỏi đáp nhanh
Có nên dùng tô vít điện để lắp mainboard không?
Thường không được khuyên dùng. Tô vít điện thông thường có mô men xoắn lớn, quay nhanh, khó dừng đúng lúc ốc chạm đệm, đầu vít dễ trượt khỏi mũ ốc, thân máy to che khuất tầm nhìn. Tô vít điện có chỉnh lực dải thấp là ngoại lệ đáng cân nhắc.
Ốc mainboard cần siết với lực bao nhiêu?
Chuẩn ATX không công bố giá trị mô men xoắn. Quy ước phổ biến là vặn nhẹ tới khi thấy lực cản rồi siết thêm khoảng 1/4 vòng. Với tản nhiệt CPU, cần đọc hướng dẫn của đúng sản phẩm đang lắp.
Ốc #6-32 và M3 có dùng thay nhau được không?
Không. Vặn ốc #6-32 vào lỗ ren M3 làm hỏng ren mịn của M3, ốc dễ kẹt, có trường hợp phải tháo cả mainboard để gỡ.
Vị trí nào dùng được tô vít điện trong thùng máy?
Bộ nguồn, vỏ case, khay ổ đĩa, quạt case, nên đặt tốc độ thấp. Ốc mainboard, ngàm tản nhiệt CPU, SSD M.2 nên dùng tay hoặc tô vít có chỉnh lực.
Dụng cụ có chỉnh lực cần kiểm tra định kỳ không?
Có. Một số nhà cung cấp dịch vụ hiệu chuẩn khuyến nghị hiệu chuẩn ít nhất mỗi năm một lần, thường xuyên hơn khi dùng liên tục.
