Trong sản xuất điện tử, màu sắc của bề mặt, linh kiện, vỏ thiết bị hoặc vật liệu hoàn thiện có thể là một tiêu chí cần được theo dõi nhất quán. Phương pháp đo màu thường được chia thành đo màu của nguồn sáng và đo màu của vật thể. Với vật thể, cần phân biệt đối tượng có huỳnh quang và không huỳnh quang; trong thực tế, việc đánh giá các vật thể không huỳnh quang được sử dụng phổ biến.
Có ba hướng tiếp cận cơ bản: quan sát trực quan, đo bằng phương pháp tích phân quang điện và đo quang phổ. Mỗi phương pháp tạo ra loại thông tin khác nhau, vì vậy việc lựa chọn cần dựa trên mục tiêu đánh giá, mức độ cần định lượng và yêu cầu phân tích màu của từng công việc.
1. Đo màu bằng phương pháp trực quan
Đo màu trực quan dựa trên cảm nhận của mắt người, sự xử lý của não bộ và kinh nghiệm quan sát. Ánh sáng nhìn thấy gồm một dải bước sóng điện từ hẹp; các bước sóng khác nhau tạo nên cảm nhận màu khác nhau. Khi quan sát mẫu, người đánh giá đối chiếu cảm nhận màu để nhận biết sự tương đồng hoặc khác biệt.
Ưu điểm của cách này là đơn giản, linh hoạt và phù hợp cho bước kiểm tra nhanh. Tuy nhiên, kết quả có thể thay đổi theo kinh nghiệm người quan sát, trạng thái sinh lý, yếu tố tâm lý và điều kiện quan sát. Vì vậy, phương pháp trực quan khó biểu diễn hoàn toàn bằng số liệu định lượng và có nhiều biến số khi dùng để đánh giá độ chính xác của màu.
Trong quy trình kiểm soát màu, quan sát bằng mắt có thể đóng vai trò sàng lọc hoặc nhận định ban đầu. Khi cần trao đổi kết quả rõ ràng giữa nhiều người, nhiều công đoạn hoặc nhiều lần đánh giá, dữ liệu từ thiết bị là cơ sở hữu ích hơn để so sánh.
2. Đo màu bằng phương pháp tích phân quang điện
Phương pháp tích phân quang điện là một phương pháp đo màu bằng thiết bị. Thay vì đo riêng giá trị kích thích màu tại từng bước sóng, thiết bị thực hiện phép đo tích phân trên toàn bộ khoảng bước sóng đo để xác định các giá trị tam kích thích X, Y và Z của mẫu. Từ đó, có thể tính các tọa độ màu và những tham số màu liên quan.
Phương pháp này sử dụng ba đầu dò quang để nhận kích thích ánh sáng. Để phù hợp chính xác với đầu dò quang, bộ lọc cần đáp ứng điều kiện Luther. Trong bối cảnh đánh giá chênh lệch, thiết bị tích phân quang điện có thể được gọi là máy đo chênh lệch màu vì phù hợp để so sánh khác biệt màu giữa hai nguồn màu.
Sự phổ biến của hệ CIE 1976 L*, a*, b* đã góp phần thúc đẩy việc đánh giá màu theo hướng khách quan hơn trong quy trình từ chế bản đến in ấn. Mã model CS-210 được nguồn dữ liệu đề cập là một máy đo màu chính xác thuộc nhóm thiết bị này. Khi xem xét kết quả, người dùng cần thống nhất điều kiện đo và cách thiết lập so sánh để dữ liệu giữa các mẫu có ý nghĩa nhất quán.
3. Đo màu bằng quang phổ kế
Quang phổ kế, hay phương pháp quang phổ, xác định thông số màu bằng cách phát hiện các thành phần phổ của mẫu. Thiết bị so sánh năng lượng ánh sáng phản xạ hoặc truyền qua mẫu với năng lượng phản xạ hoặc truyền qua chuẩn trong cùng điều kiện. Kết quả là độ phản xạ phổ của mẫu tại từng bước sóng.
Từ dữ liệu phổ, kết hợp quan sát viên chuẩn và nguồn sáng chuẩn của CIE, có thể tính các giá trị tam kích thích X, Y, Z. Các giá trị này tiếp tục được dùng để tính tọa độ màu như CIE Yxy, CIELAB và giá trị chênh lệch màu ΔE. Ngoài các giá trị màu và chênh lệch màu, khả năng cung cấp dữ liệu phản xạ phổ giúp quang phổ kế phù hợp cho công việc phối màu và phân tích màu.
Nguồn dữ liệu có đề cập model CS-600 là quang phổ kế màu sử dụng quả cầu tích hợp. Loại thiết bị quang phổ có thể được dùng trong đo màu có độ chính xác cao, hiệu chuẩn thiết bị đo màu tích phân quang điện và xây dựng chuẩn màu, tùy theo yêu cầu của quy trình.
Cách lựa chọn phương pháp đo màu phù hợp
Nếu mục tiêu là nhận định nhanh và linh hoạt, kiểm tra trực quan là điểm khởi đầu đơn giản nhưng cần nhận thức rõ tính chủ quan. Nếu cần theo dõi chênh lệch màu giữa các mẫu, phương pháp tích phân quang điện cung cấp dữ liệu định lượng để đối chiếu. Khi cần phân tích sâu thành phần phổ, hỗ trợ phối màu hoặc xem xét các thông số màu cùng dữ liệu phản xạ phổ, quang phổ kế là lựa chọn phù hợp hơn.
Dù áp dụng phương pháp nào, điều quan trọng là xác định rõ mẫu cần đo, điều kiện quan sát hoặc đo, tiêu chí so sánh và cách diễn giải dữ liệu. Cách tiếp cận có hệ thống giúp hoạt động kiểm soát màu rõ ràng hơn và giảm ảnh hưởng của đánh giá cảm tính trong sản xuất.
