Người dùng hay gọi chung là Aptomat nhảy, nhưng thiết bị phản ứng với dòng rò là loại tích hợp bảo vệ dòng rò, viết tắt RCD, ELCB, hoặc RCBO khi gộp chung chức năng chống quá dòng. MCB, MCCB thuần túy chỉ bảo vệ quá dòng, ngắn mạch, không nhảy vì dòng rò dù dòng rò lớn đến đâu. Hệ điện mặt trời áp mái luôn sinh ra một lượng dòng rò nhất định, từ hiện tượng điện dung ký sinh giữa tấm pin với khung nhôm, giữa khung với hệ tiếp địa. Đặc tính vật lý này tồn tại sẵn trong mọi tấm pin quang điện, không phụ thuộc chất lượng lắp đặt.
Cơ Chế Sinh Dòng Rò Từ Cấu Tạo Tấm Pin
Tấm pin quang điện gồm nhiều lớp vật liệu mỏng, lớp kính, lớp tế bào quang điện, lớp nền phía sau, cách điện với nhau bằng khoảng cách rất nhỏ. Cấu trúc này tạo thành một tụ điện ký sinh giữa dây dẫn mang điện bên trong tấm pin với khung nhôm bên ngoài.
Biến tần dạng không cách ly, tiếng Anh gọi transformerless, phổ biến vì hiệu suất cao, chi phí thấp, nhưng thiếu biến áp cách ly giữa phía DC, phía AC, khiến dòng rò điện dung truyền qua hệ tiếp địa dễ dàng hơn so với biến tần có cách ly. Diện tích tấm pin càng lớn, mưa hoặc độ ẩm càng cao, dòng rò càng tăng, vì lớp nước trên bề mặt tấm pin làm tăng khả năng dẫn điện dung. Hệ thống nhiều tấm pin đấu song song cộng dồn dòng rò từng tấm, dễ vượt ngưỡng nhảy của Aptomat chống dòng rò dù chưa có lỗi cách điện thật.
Phân Biệt Dòng Rò Điện Dung Với Dòng Rò Do Lỗi Cách Điện Thật
Đo dòng rò bằng kẹp đo chuyên dụng tại dây tiếp địa của hệ thống, so sánh với thông số dòng rò tối đa nhà sản xuất biến tần công bố, thường nằm trong khoảng vài chục đến vài trăm miliampe tùy công suất, tùy loại biến tần.
Dòng rò nằm trong khoảng công bố, dao động tăng giảm theo mưa nắng, là dòng rò điện dung bình thường. Dòng rò tăng đột ngột, vượt xa thông số công bố, hoặc xuất hiện cả khi trời khô ráo, là dấu hiệu lỗi cách điện thật, cần kiểm tra cáp DC, hộp đấu nối, đầu cốt bị ẩm, nứt, hoặc chuột cắn.
Cách Giảm Nhảy Aptomat Mà Vẫn Giữ Nguyên Bảo Vệ Chống Dòng Rò
Chọn Aptomat chống dòng rò loại chọn lọc, ngưỡng nhảy cao hơn loại nhạy tiêu chuẩn, phù hợp hệ thống có dòng rò điện dung nền cao như solar áp mái quy mô lớn.
Chia hệ thống thành nhiều nhóm nhỏ, mỗi nhóm gắn một Aptomat chống dòng rò riêng thay cho gộp toàn bộ hệ thống vào một thiết bị bảo vệ chung, giúp dòng rò từng nhóm không cộng dồn vượt ngưỡng. Kiểm tra định kỳ hệ tiếp địa, giữ điện trở tiếp địa đủ thấp theo tiêu chuẩn, tiếp địa kém làm tăng nguy cơ dòng rò tích tụ gây nhảy Aptomat dù hệ solar không có lỗi.
Tham khảo: Điện Mặt Trời Áp Mái Nhà Xưởng Sụt Áp, Giảm Công Suất Đột Ngột. Cảnh báo 4 dấu hiệu cần khoanh vùng
Câu Hỏi Thường Gặp
Ngưỡng dòng rò bao nhiêu khiến Aptomat chống dòng rò nhảy?
Loại nhạy cao thường đặt ngưỡng 30mA, dùng cho bảo vệ con người. Loại chọn lọc dùng cho hệ thống công suất lớn thường đặt ngưỡng 100 đến 300mA, phù hợp hơn cho hệ solar áp mái có dòng rò nền cao.
Trời mưa Aptomat hay nhảy, trời nắng lại bình thường, có phải lỗi không?
Phần lớn trường hợp là dòng rò điện dung tăng theo độ ẩm, không phải lỗi. Dòng đo được nằm trong thông số công bố của biến tần, hệ thống vẫn an toàn, chỉ cần cân nhắc đổi loại Aptomat chọn lọc.
Có nên bỏ hẳn Aptomat chống dòng rò để hết bị nhảy không?
Không nên. Bảo vệ chống dòng rò phát hiện lỗi cách điện thật, gây nguy hiểm điện giật hoặc cháy nổ. Chọn đúng loại, đúng ngưỡng, không phải loại bỏ hoàn toàn.
Cần kẹp đo dòng rò hoặc thiết bị kiểm tra điện trở tiếp địa cho hệ điện mặt trời áp mái, bạn xem thêm các dòng thiết bị đo lường điện của EMIN.
