Ban đầu, phần lớn mọi người thường nghĩ do thiết bị đo chưa chuẩn hoặc người thao tác chưa quen tay. Nhưng sau khi kiểm tra lại, nguyên nhân đôi khi lại đến từ thứ ít ai để ý nhất: rung động từ nền xưởng truyền lên bàn map.
Đó cũng là lý do những bộ bàn map dùng cho đo kiểm chính xác thường không chỉ có mặt đá granite mà còn đi kèm hệ chân chống rung riêng biệt.
Sai số đôi khi không phải do thiết bị bạn dùng để đo
Trong môi trường sản xuất thực tế, mặt sàn nhiều lúc không hoàn toàn yên tĩnh do các tác động từ môi trường xung quanh. Máy CNC chạy liên tục, xe nâng di chuyển, máy nén khí đóng ngắt, thậm chí vài người đi lại gần khu vực đo cũng có thể tạo dao động rất nhỏ truyền qua nền bê tông.
Bình thường gần như không ai cảm nhận được những rung động này. Nhưng khi đặt đồng hồ so hoặc đo chi tiết dung sai nhỏ, mọi thứ bắt đầu khác hẳn.
Nhiều kỹ thuật viên gặp đúng tình huống kiểu:
+ Đo lần đầu thấy đạt
+ Đo lại lần hai lệch vài micron
+ Đổi vị trí đặt chi tiết thì số lại thay đổi nhẹ
Cảm giác rất khó chịu vì sai số không đủ lớn để nhận ra ngay, nhưng lại đủ để khiến kết quả kiểm tra thiếu ổn định. Đặc biệt ở các xưởng gia công chính xác hoặc kiểm tra jig, khuôn, chi tiết CNC, chuyện này xuất hiện khá thường xuyên.
Mặt đá granite tốt chưa chắc đã đủ
Rất nhiều người khi chọn bàn map thường tập trung gần như toàn bộ vào mặt đá. Độ phẳng bao nhiêu, đá nhập hay đá nội địa, granite đen hay granite xám…
Những yếu tố đó đúng là quan trọng. Granite tự nhiên vốn có độ ổn định rất tốt, ít biến dạng, chịu tải cao và gần như là vật liệu tiêu chuẩn cho các hệ bàn đo chính xác.
Nhưng nếu phần chân bên dưới không đủ ổn định thì mặt đá tốt đến đâu cũng khó phát huy hết hiệu quả.
Nói đơn giản hơn, một mặt bàn cực chuẩn nhưng đặt trên nền rung vẫn giống như đặt thước đo lên một bề mặt luôn dao động nhẹ.
Đó là lý do trong các phòng QC chuyên nghiệp, phần chân chống rung thường được tính đồng bộ ngay từ đầu thay vì mua bổ sung sau.
Vì sao chống rung lại quan trọng đến vậy?
Điểm khó của rung động nằm ở chỗ nó không xuất hiện theo kiểu “rung mạnh nhìn thấy rõ”. Phần lớn chỉ là dao động nhỏ nhưng lặp liên tục.
Chính các dao động nhỏ này mới dễ làm kết quả đo bị trôi nhẹ theo thời gian.
Khi hệ chân chống rung hoạt động, phần dao động từ nền sẽ được hấp thụ bớt trước khi truyền lên mặt bàn. Nhờ vậy bề mặt granite ổn định hơn khi đặt chi tiết hoặc thao tác đo.
Sự khác biệt thường thấy rõ nhất khi dùng:
+ Đồng hồ so
+ Máy đo chiều cao
+ Thiết bị kiểm tra độ đảo
+ Kiểm tra độ phẳng
+ Đo chi tiết cơ khí dung sai nhỏ
Nhiều kỹ thuật viên sau khi đổi sang bàn có chống rung thường nhận ra kim đo “đằm” hơn hẳn, cảm giác đặt chi tiết cũng chắc tay hơn nhiều.
Có những xưởng chỉ nhận ra vấn đề sau khi tăng độ chính xác gia công
Một điều khá thú vị là nhiều xưởng trước đây dùng bàn map thông thường vẫn thấy ổn. Nhưng đến khi bắt đầu nhận các đơn hàng yêu cầu dung sai cao hơn thì vấn đề mới xuất hiện.
Lúc này sai số vài micron bắt đầu ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm.
Những thứ trước đó tưởng như không đáng kể như rung nền, độ cứng khung chân hay độ cân bằng mặt bàn lại trở thành yếu tố ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả kiểm tra.
Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp khi nâng cấp máy CNC hoặc đầu tư thiết bị đo mới thường nâng cấp luôn cả hệ bàn map.
Bởi nếu phần nền đo chưa ổn định thì thiết bị tốt đến đâu cũng khó cho ra kết quả nhất quán.
Lựa chọn chân chống rung phù hợp
Nhiều người nghĩ chống rung chỉ đơn giản là thêm lớp cao su dưới chân bàn, nhưng thực tế mỗi môi trường lại cần kiểu xử lý khác nhau.
Có nơi chỉ cần chống rung cơ bản để giảm dao động nhẹ. Có nơi đặt gần máy gia công lớn nên cần hệ chân tải nặng và triệt rung tốt hơn nhiều.
Kích thước mặt đá cũng ảnh hưởng khá lớn. Một bàn granite nhỏ dùng kiểm tra cơ bản sẽ khác hoàn toàn bàn map lớn phục vụ đo khuôn hoặc kiểm tra chi tiết dài.
Ngoài giảm rung, phần khung còn phải chịu tải đều để tránh tình trạng mặt đá bị lực ép lệch sau thời gian dài sử dụng. Đó là lý do các bộ bàn map chuyên dụng thường nhìn khá đơn giản nhưng phần kết cấu bên dưới lại được làm rất kỹ.
Trước đây bàn map thường bị xem như một phụ kiện đặt thiết bị đo. Nhưng ở các xưởng gia công chính xác hiện nay, nó gần như trở thành một phần của hệ thống kiểm tra chất lượng.
Một mặt đá granite tốt giúp tạo nền đo chuẩn. Nhưng để giữ sự ổn định đó trong môi trường sản xuất thực tế, phần chân chống rung gần như trở thành mảnh ghép khó tách rời.
