Đối với phòng lab vi sinh, ưu tiên vẫn là bơm màng không dầu kết hợp bình bẫy dịch và màng lọc kỵ nước tại cổng hút. Bộ ba này giúp hạn chế dung dịch đi vào buồng bơm, đồng thời giảm nguy cơ vi sinh vật phát tán trong quá trình làm việc.
Vì sao bơm màng không dầu được sử dụng nhiều trong phòng lab vi sinh?
Bơm màng hoạt động bằng cơ chế dao động của màng đàn hồi để tạo chân không, hoàn toàn không sử dụng dầu bôi trơn. Cấu tạo này giúp loại bỏ nguy cơ hơi dầu đi ngược vào đường hút, giữ môi trường làm việc sạch hơn và hạn chế ảnh hưởng đến các mẫu nuôi cấy hoặc dung dịch sau lọc.
Ngoài yếu tố sạch, bơm màng cũng ít phải bảo trì hơn so với bơm vòng dầu. Người sử dụng không cần thay dầu định kỳ, không phải xử lý dầu thải và cũng giảm đáng kể thời gian dừng máy để bảo dưỡng.
Đó là lý do phần lớn phòng lab vi sinh, phòng nuôi cấy tế bào hay phòng nghiên cứu sinh học phân tử hiện nay đều ưu tiên dòng bơm này.
Làm việc với dung môi hoặc axit nên chọn loại bơm nào?
Một số quy trình như chiết xuất DNA, RNA hoặc xử lý mẫu bằng dung môi hữu cơ sẽ tạo ra hơi hóa chất có khả năng ăn mòn vật liệu thông thường.
Trong trường hợp này, bơm màng tiêu chuẩn khó duy trì độ bền nếu vận hành liên tục. Giải pháp phù hợp hơn là các dòng bơm chống hóa chất sử dụng màng và đầu bơm phủ PTFE. Vật liệu PTFE có khả năng chịu được nhiều loại axit, kiềm và dung môi, giúp thiết bị hoạt động ổn định trong thời gian dài ngay cả khi thường xuyên tiếp xúc với hơi hóa chất.
Bơm chân không cho phòng lab vi sinh cần lắp thêm những phụ kiện nào?
Ngay cả khi đã lựa chọn đúng loại bơm, hiệu quả sử dụng vẫn phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống phụ kiện đi kèm.
Bình bẫy dịch được lắp ngay trước cổng hút để giữ lại dung dịch trước khi đi vào buồng bơm. Chỉ một lượng chất lỏng nhỏ lọt vào đầu bơm cũng có thể làm giảm tuổi thọ màng, gây ăn mòn hoặc hỏng toàn bộ cụm bơm nếu không xử lý kịp thời.
Bên cạnh đó, màng lọc vi sinh PTFE kỵ nước thường được lắp tại cổng hút nhằm hạn chế vi sinh vật đi vào bên trong bơm hoặc phát tán ngược trở lại môi trường. Những thao tác liên quan đến vi khuẩn, nấm hoặc mẫu bệnh phẩm gần như luôn sử dụng thêm màng lọc này để tăng mức độ an toàn cho cả thiết bị và phòng thí nghiệm.
Dùng bơm chân không thế nào để hạn chế hỏng buồng bơm?
Buồng bơm được thiết kế để tạo chân không chứ không phải tiếp xúc trực tiếp với chất lỏng. Bình hứng phía trước cần được kiểm tra thường xuyên và đổ bỏ dung dịch ngay khi gần đầy để hạn chế nguy cơ hút ngược vào máy. Chỉ một lần dung dịch đi qua buồng bơm cũng có thể làm giảm đáng kể tuổi thọ của màng hoặc van bơm.
Sau khi hoàn thành những quy trình có hơi ẩm hoặc dung môi, nên để bơm tiếp tục chạy không tải khoảng 15-30 phút trước khi tắt. Khoảng thời gian này giúp hơi nước và hơi dung môi còn lại được đẩy ra ngoài, giữ buồng bơm khô ráo và hạn chế hiện tượng ăn mòn trong quá trình sử dụng lâu dài.
Bơm chân không được sử dụng trong những công việc nào của phòng lab vi sinh?
Bơm chân không phòng thí nghiệm không chỉ phục vụ một thao tác duy nhất mà xuất hiện ở khá nhiều quy trình khác nhau trong phòng thí nghiệm.
Hệ thống lọc màng vô trùng sử dụng bơm để lọc môi trường nuôi cấy, hóa chất hoặc dung dịch trước khi đưa vào thí nghiệm. Nhiều phòng lab cũng dùng bơm để hút dịch nổi sau ly tâm nhằm giảm thao tác thủ công và hạn chế nguy cơ nhiễm chéo giữa các mẫu.
Ngoài ra, bơm chân không còn được tích hợp trong các hệ thống cô đặc mẫu, đông khô hoặc một số thiết bị cần duy trì áp suất âm trong quá trình vận hành.
Độ ồn và độ rung của bơm có ảnh hưởng đến phòng lab không?
Phòng lab thường bố trí nhiều thiết bị phân tích có độ nhạy cao trên cùng một bàn hoặc trong không gian khá hạn chế.
Một chiếc bơm vận hành quá ồn hoặc rung mạnh có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm làm việc, đồng thời tạo rung động không mong muốn đối với một số thiết bị đặt gần đó. Vì vậy, ngoài lưu lượng hút và độ chân không cuối cùng, độ ồn thấp, độ rung nhỏ và kích thước gọn cũng là những tiêu chí đáng cân nhắc khi lựa chọn bơm cho phòng thí nghiệm.
Câu hỏi thường gặp
1. Bơm chân không dùng dầu có phù hợp với phòng lab vi sinh không?
Vẫn có thể sử dụng trong một số ứng dụng không tiếp xúc trực tiếp với mẫu sinh học. Tuy nhiên, phần lớn phòng lab hiện nay ưu tiên bơm màng không dầu nhằm hạn chế nguy cơ hơi dầu ảnh hưởng đến mẫu và giảm công việc bảo trì định kỳ.
2. Bao lâu nên thay màng lọc vi sinh?
Chu kỳ thay phụ thuộc vào tần suất sử dụng và loại mẫu xử lý. Nên kiểm tra định kỳ và thay ngay khi màng xuất hiện dấu hiệu ẩm, đổi màu hoặc tắc nghẽn để duy trì lực hút ổn định và bảo vệ bơm.
3. Bơm chân không có bắt buộc phải dùng bình bẫy dịch không?
Không bắt buộc về mặt kỹ thuật nhưng gần như luôn được khuyến nghị trong phòng lab vi sinh. Bình bẫy dịch giúp ngăn dung dịch đi vào buồng bơm, giảm đáng kể nguy cơ hỏng thiết bị và hạn chế chi phí sửa chữa sau này.
