Kiểm tra màu là một bước quan trọng khi sản xuất và đánh giá các lớp sơn phủ. Màu sắc không đồng nhất có thể ảnh hưởng đến diện mạo sản phẩm, khả năng nhận diện và mức độ chấp nhận của thị trường. Thay vì chỉ đánh giá bằng mắt, doanh nghiệp có thể dùng máy đo màu để ghi nhận dữ liệu màu trên bề mặt mẫu, sau đó so sánh với màu chuẩn đã chọn.
Quy trình này phù hợp với các công việc cần kiểm soát màu sơn trong sản xuất, hoàn thiện bề mặt hoặc đánh giá mẫu. Mục tiêu không chỉ là xác định mẫu có khác màu hay không, mà còn là tạo cơ sở dữ liệu để xem xét và điều chỉnh khi kết quả chưa đạt yêu cầu nội bộ.
Máy đo màu kiểm tra lệch màu sơn phủ như thế nào?
Máy đo màu đánh giá màu bề mặt thông qua các đặc tính như độ sáng, sắc độ và độ bão hòa. Thiết bị chuyển thông tin màu thu nhận được thành các giá trị số, rồi đối chiếu với dữ liệu màu chuẩn để xác định mức chênh lệch.
Một máy đo màu thường gồm nguồn sáng, bộ thu nhận và bộ xử lý. Khi đo, ánh sáng tác động lên bề mặt sơn và tín hiệu phản xạ được thiết bị tiếp nhận. Vì kết quả phụ thuộc vào trạng thái bề mặt và điều kiện thao tác, việc chuẩn bị mẫu đồng đều là phần cần được chú ý từ đầu.
Chuẩn bị mẫu sơn trước khi đo
Hãy chọn mẫu sơn có tính đại diện cho lô hoặc khu vực cần đánh giá. Sơn nên được phủ đều trên tấm nền phù hợp, với bề mặt tương đối phẳng và mịn. Bề mặt không đồng đều có thể làm ánh sáng phản xạ khác nhau giữa các vị trí, từ đó gây sai khác cho số liệu đo.
Sau khi phủ, cần để mẫu khô ở nơi thoáng mát trước khi đưa vào đo. Không nên đo khi mẫu còn dễ bám dính hoặc có nguy cơ làm bẩn vùng đo của thiết bị. Việc giữ bề mặt sạch cũng giúp hạn chế ảnh hưởng từ bụi bẩn và tạp chất lên kết quả.
Các bước đo màu lớp phủ
Kiểm tra tình trạng thiết bị
Trước khi bắt đầu, kiểm tra việc hiệu chuẩn theo hướng dẫn sử dụng của thiết bị. Hiệu chuẩn là bước cần thiết để hỗ trợ độ tin cậy của phép đo. Đồng thời, vệ sinh máy trước và sau khi sử dụng nhằm duy trì tình trạng hoạt động ổn định.
Đặt máy đúng vị trí trên mẫu
Đặt máy đo màu trên bề mặt sơn và điều chỉnh để nguồn sáng chiếu vuông góc với vùng cần đo. Cách đặt này giúp giảm ảnh hưởng do góc đo không phù hợp. Với mẫu có diện tích đủ rộng, nên chọn vùng bề mặt đồng nhất, tránh khu vực có vết xước, bụi hoặc khuyết tật rõ rệt.
Thực hiện phép đo và ghi nhận dữ liệu
Sau khi đặt máy ổn định, nhấn phím đo để thiết bị thu nhận dữ liệu màu. Một cách biểu diễn thường gặp là các giá trị L*, a* và b*. Trong đó, L* thể hiện độ sáng; a* biểu thị trục đỏ–xanh lá; còn b* biểu thị trục vàng–xanh dương. Những giá trị này cho phép mô tả màu bằng số thay vì dựa hoàn toàn vào quan sát cảm quan.
Đối chiếu màu chuẩn và phân tích chênh lệch
Sau khi có dữ liệu của mẫu, hãy so sánh với dữ liệu màu chuẩn để tính mức chênh lệch màu. Các công thức thường được sử dụng gồm ΔEab và ΔE00. Về nguyên tắc, giá trị chênh lệch càng nhỏ thì màu mẫu càng gần màu chuẩn.
Tuy nhiên, việc kết luận đạt hay không đạt cần dựa trên ngưỡng chấp nhận do đơn vị sử dụng thiết lập. Ngưỡng này có thể được cài đặt trong hệ thống theo yêu cầu đánh giá. Không nên tự áp dụng một mức cố định nếu chưa có quy định nội bộ hoặc tiêu chí kỹ thuật tương ứng.
Đánh giá kết quả đo màu sơn
Nếu giá trị chênh lệch nằm trong phạm vi chấp nhận, mẫu sơn có thể được xem là đáp ứng yêu cầu màu đã đặt ra. Nếu kết quả vượt phạm vi này, dữ liệu từ máy đo màu có thể hỗ trợ quá trình xem xét công thức mẫu và thực hiện đo lại sau điều chỉnh.
Khi lập báo cáo, nên ghi rõ mẫu được đo, dữ liệu màu chuẩn, các giá trị L*, a*, b*, công thức chênh lệch được sử dụng và kết luận theo ngưỡng áp dụng. Cách ghi nhận nhất quán giúp việc đối chiếu giữa các mẫu và các lần kiểm tra trở nên rõ ràng hơn.
Lưu ý để phép đo nhất quán
- Giữ thiết bị sạch trước và sau khi đo.
- Đọc kỹ hướng dẫn vận hành và thực hiện đúng trình tự của máy.
- Kiểm tra hiệu chuẩn trước khi sử dụng.
- Chuẩn bị bề mặt mẫu phẳng, sạch và đã khô.
- Đặt máy ổn định, bảo đảm hướng chiếu phù hợp với bề mặt mẫu.
- Đối chiếu kết quả với cùng một dữ liệu màu chuẩn và ngưỡng chấp nhận.
Áp dụng quy trình đo có kiểm soát giúp hoạt động kiểm tra màu sơn phủ có cơ sở dữ liệu rõ ràng hơn. Từ khâu chuẩn bị mẫu, đo, phân tích đến báo cáo, sự nhất quán trong thao tác là yếu tố quan trọng để hỗ trợ đánh giá lệch màu một cách hiệu quả.
