Đi sâu hơn mới phát hiện nguyên nhân lại liên quan đến clo dư còn sót lại sau công đoạn khử trùng.
Đây cũng là lý do gần như mọi dây chuyền RO hiện nay đều bố trí thêm bước loại bỏ clo trước khi nước đi qua màng lọc tinh.
Màng RO rất nhạy với clo tự do dù nồng độ không quá cao
Phần lớn màng RO phổ biến hiện nay sử dụng vật liệu polyamide. Loại vật liệu này cho khả năng lọc rất tốt nhưng lại khá nhạy với tính oxy hóa của clo.
Giai đoạn đầu thường khó nhận ra sự thay đổi. Nước vẫn ra đều, áp lực chưa biến động nhiều nên khá dễ nghĩ rằng màng vẫn hoạt động bình thường. Sau thời gian tiếp xúc liên tục với clo dư, bề mặt màng bắt đầu suy giảm khả năng giữ ion và tạp chất.
Lúc này thường xuất hiện các dấu hiệu như: Chỉ số TDS đầu ra tăng dần, Lưu lượng nước thay đổi thất thường, Áp suất cụm lọc tăng lên, Chu kỳ thay màng ngắn hơn trước
Nhiều trường hợp nhầm rằng màng hỏng do cặn bẩn hoặc nước cứng, nhưng nguyên nhân thực tế lại đến từ lượng clo dư đầu vào làm vật liệu màng bị oxy hóa từ từ suốt thời gian dài.
Clo dư thấp nhưng tồn tại liên tục vẫn đủ làm tuổi thọ màng giảm mạnh
Không cần nồng độ clo quá cao mới gây ảnh hưởng đến màng RO. Chỉ cần clo tự do xuất hiện liên tục trong nước cấp suốt nhiều giờ mỗi ngày, tuổi thọ màng đã có thể giảm đi đáng kể.
Tình trạng này xuất hiện rõ hơn ở các dây chuyền hoạt động liên tục như:
+ RO công nghiệp
+ Sản xuất thực phẩm
+ Nước uống đóng chai
+ Dược phẩm
+ Phòng thí nghiệm
Điểm khó chịu nằm ở chỗ quá trình suy giảm diễn ra khá chậm. Đến khi chất lượng nước đầu ra bắt đầu lệch chuẩn thì lớp màng bên trong thường đã bị ảnh hưởng tương đối nhiều.
Inox chống gỉ tốt nhưng clo vẫn có thể tạo ăn mòn theo thời gian
Khá nhiều người nghĩ inox gần như miễn nhiễm hoàn toàn với clo. Thực tế, môi trường chứa clo dư liên tục vẫn có thể làm lớp bảo vệ tự nhiên trên bề mặt inox suy giảm dần theo thời gian.
Ban đầu chỉ là những đốm nhỏ hoặc vùng xỉn màu nhẹ. Sau đó bề mặt bắt đầu xuất hiện ăn mòn rỗ li ti, đặc biệt tại các vị trí:
- Mối hàn
- Góc nối
- Điểm đọng nước
- Van và khớp ren
Hiện tượng này xuất hiện khá nhiều tại bồn chứa, cụm CIP, đường ống inox hoặc bộ trao đổi nhiệt hoạt động liên tục với nước đã khử trùng bằng clo. Ngay cả inox 304 cũng có thể xuống cấp nhanh hơn bình thường nếu tiếp xúc lâu dài với clo tự do kết hợp nhiệt độ cao.
Nhiều dây chuyền xử lý nước hiện nay đều bổ sung thêm công đoạn khử clo trước RO
Để hạn chế ảnh hưởng đến màng lọc và thiết bị phía sau, khá nhiều nhà máy hiện nay bố trí thêm các công đoạn xử lý clo như:
- Than hoạt tính hấp phụ clo
- Châm hóa chất trung hòa
- Bộ lọc xúc tác
- Theo dõi clo dư liên tục
Mục tiêu nằm ở việc giữ lượng clo đủ cho khử khuẩn nhưng không kéo dài đến khu vực chứa màng RO hoặc cụm inox nhạy với oxy hóa. Đối với các dây chuyền sản xuất lớn, chỉ cần màng RO xuống cấp sớm vài tháng cũng có thể kéo theo chi phí thay thế khá đáng kể.
Theo dõi clo dư định kỳ giúp phát hiện sớm nhiều vấn đề
Không ít trường hợp chỉ phát hiện clo vượt ngưỡng sau khi màng RO bắt đầu giảm hiệu suất hoặc đường ống inox xuất hiện dấu hiệu ăn mòn.
Trong nhóm thiết bị đo nhanh hiện nay, Máy đo clo Hanna HI701 thường được sử dụng cho nước sinh hoạt, nước cấp và các điểm lấy mẫu nhanh nhờ thao tác gọn và thời gian phản hồi khá nhanh.
Các dây chuyền lớn hơn thường kết hợp thêm thiết bị giám sát online để phát hiện sớm lượng clo bất thường trước khi ảnh hưởng bắt đầu lan sang màng lọc hoặc cụm inox phía sau.
Nhiều trường hợp màng RO xuống cấp nhanh
Áp suất, lưu lượng hay độ dẫn điện thường được theo dõi khá sát trong các dây chuyền xử lý nước. Tuy nhiên, clo dư đầu vào đôi khi lại bị bỏ qua vì nghĩ rằng nồng độ thấp sẽ không tạo ảnh hưởng đáng kể.
Thực tế, chỉ cần lượng clo tồn tại liên tục vượt ngưỡng cho phép trong thời gian dài, tuổi thọ màng RO và nhiều thiết bị inox đã có thể giảm xuống rõ rệt mà khá khó nhận ra ngay từ giai đoạn đầu.
