Máy đo độ dày lớp phủ cầm tay là dụng cụ quen thuộc trong công việc thi công, kiểm tra chất lượng và sản xuất. Để thiết bị cho kết quả đáng tin cậy trong thời gian dài, người dùng cần xây dựng thói quen kiểm tra, sử dụng và lưu trữ phù hợp. Việc bảo quản máy đo độ dày lớp phủ không chỉ tập trung vào thân máy mà cần chú ý đặc biệt đến đầu dò, cáp đầu dò và các chuẩn dùng để đối chiếu kết quả.
Đọc hướng dẫn và thiết lập chu kỳ kiểm tra
Trước lần sử dụng đầu tiên, nên đọc tài liệu hướng dẫn của đúng model thiết bị để hiểu cách vận hành, đặc điểm đầu dò và các giới hạn áp dụng. Có thể ghi lại hãng, model, số sê-ri và ngày mua trong tài liệu quản lý thiết bị. Những thông tin này hỗ trợ việc theo dõi lịch sử sử dụng cũng như kế hoạch kiểm tra sau này.
Việc kiểm tra hiệu chuẩn được thực hiện bằng cách đo các chuẩn đã biết và xác nhận kết quả nằm trong dung sai phù hợp. Chu kỳ kiểm tra không nên áp dụng máy móc cho mọi thiết bị. Tần suất sử dụng, điều kiện bề mặt đo, mức độ cẩn thận khi thao tác, vận chuyển và lưu kho đều là các yếu tố cần xem xét.
Thiết bị được dùng thường xuyên, đo trên bề mặt nhám hoặc có nguy cơ va chạm có thể cần được kiểm tra với khoảng thời gian ngắn hơn. Ngược lại, thiết bị ít sử dụng và được bảo quản tốt có thể có chu kỳ dài hơn. Khi chưa có quy định nội bộ rõ ràng, có thể bắt đầu lập kế hoạch kiểm tra định kỳ từ ngày hiệu chuẩn, ngày mua hoặc ngày nhận thiết bị, sau đó điều chỉnh theo điều kiện thực tế.
Đối chiếu kết quả bằng chuẩn đo đã biết
Một cách đơn giản để theo dõi tình trạng vận hành là lưu lại kết quả đo trên một mẫu đã chọn khi thiết bị còn mới. Mẫu này được giữ lại để đối chiếu định kỳ. Tuy nhiên, việc sử dụng chuẩn đo độ dày lớp phủ theo quy trình được lập thành văn bản thường đem lại cơ sở kiểm tra nhất quán hơn.
Chuẩn độ dày lớp phủ có thể là tấm kim loại đã phủ hoặc shim nhựa có độ dày xác định. Tấm chuẩn thường có độ chính xác cao hơn. Khi dùng shim nhựa trên bề mặt cần đo, thiết bị sẽ ghi nhận tổng độ dày của shim và lớp phủ. Vì vậy, cần trừ đi độ dày shim để xác định độ dày lớp phủ, đồng thời lưu ý rằng thao tác này có thể làm phát sinh thêm dung sai đo.
Sử dụng đầu dò đúng cách để hạn chế hao mòn
Người vận hành nên thực hành trên tấm thử, shim hoặc một chi tiết phủ sẵn phù hợp để làm quen với thao tác. Mỗi thiết bị có hình dạng, cấu tạo và cách cầm riêng; vì thế cần đặt đầu dò theo hướng dẫn của thiết bị đang sử dụng.
Với đa số máy đo cầm tay đo từng điểm, nên nhấc đầu dò khỏi bề mặt giữa các lần đo. Không kéo rê đầu dò trên bề mặt vì có thể làm giảm tuổi thọ của bộ phận này. Trước mỗi ca làm việc, hãy quan sát thân máy, đầu dò và cáp đầu dò để nhận biết các hư hại bên ngoài.
Đầu dò áp lực không đổi cần chuyển động lên xuống tự do. Dù thân máy có thể vẫn hoạt động khi bị trầy xước hoặc bám sơn, bề mặt tiếp xúc của đầu dò lại rất quan trọng đối với phép đo. Bụi, mạt kim loại và sơn bám cần được lau cẩn thận bằng khăn. Đầu dò bị trầy, mòn hoặc hư hại cần được kiểm tra độ chính xác và thay thế khi cần thiết.
Lưu ý khi đo trên bề mặt nóng hoặc nhám
Bề mặt nóng và nhám có thể gây bất lợi cho đầu dò. Tránh để đầu dò tiếp xúc kéo dài với bề mặt nóng, đồng thời để đầu dò có thời gian nguội giữa các lần đo. Trên bề mặt nhám, cần hạ đầu dò nhẹ nhàng và không kéo ngang. Shim nhựa có độ dày đã biết có thể tạo lớp bảo vệ trong một số trường hợp, nhưng kết quả phải được xử lý như đã nêu ở trên.
Nhận biết dấu hiệu cần kiểm tra thiết bị
Kết quả thấp hơn dự kiến có thể liên quan đến sự mòn của đầu dò. Kết quả cao hơn dự kiến có thể xảy ra khi có vật liệu lạ bám trên đầu dò. Nếu số đo biến động bất thường, thiết bị có thể cần được kiểm tra thêm. Khi gặp các dấu hiệu này, không nên chỉ dựa vào một lần đo mà cần đối chiếu với chuẩn đã biết theo quy trình phù hợp.
Vệ sinh và lưu trữ sau khi sử dụng
Trước khi cất máy, hãy kiểm tra đầu dò lần cuối để loại bỏ sơn mới hoặc vật liệu còn bám. Xử lý sớm giúp tránh phát hiện sự cố vào đúng thời điểm cần sử dụng thiết bị cho công việc tiếp theo.
Trong thời gian không sử dụng ngắn, có thể để pin và đầu dò gắn trên thiết bị. Nên đặt máy vào túi đựng hoặc bao bì ban đầu, che chắn đầu dò và lưu trữ ở nơi khô ráo, tránh từ trường cùng điều kiện nhiệt độ quá cao hoặc quá thấp. Khi lấy thiết bị ra cho công việc mới, một phép kiểm tra nhanh trên độ dày đã biết là bước thận trọng cần thiết.
Dù sử dụng nguyên lý từ tính, dòng điện xoáy hay siêu âm, máy đo độ dày lớp phủ đều cần được quan tâm định kỳ. Quy trình kiểm tra rõ ràng, thao tác cẩn thận và lưu trữ đúng điều kiện là nền tảng để hỗ trợ kết quả đo ổn định và duy trì tuổi thọ thiết bị.
