Một lần mất điện chỉ kéo dài vài phần nghìn giây hoặc vài giây thường không đủ để người vận hành nhận ra, nhưng lại đủ khiến PLC khởi động lại, biến tần báo lỗi, dây chuyền dừng đột ngột hoặc dữ liệu sản xuất bị gián đoạn. Khó khăn lớn nhất là sự cố đã kết thúc từ trước khi kỹ sư kịp có mặt tại hiện trường.
Đó cũng là lý do nhiều nhà máy lựa chọn lắp đặt máy phân tích chất lượng điện năng để theo dõi nguồn điện liên tục. Thay vì cố gắng truy tìm nguyên nhân sau khi mọi thứ đã trở lại bình thường, toàn bộ sự kiện sẽ được lưu lại dưới dạng dữ liệu và dạng sóng, phục vụ cho quá trình phân tích sau này.
Vì sao rất khó tìm ra nguyên nhân mất điện ngắn hạn?
Một lần mất điện thoáng qua có thể chỉ kéo dài vài chu kỳ điện, nhưng hậu quả lại có thể xuất hiện ở nhiều thiết bị khác nhau. Có nơi chỉ một biến tần báo lỗi, có nơi cả dây chuyền đồng loạt dừng hoạt động.
Đọc thêm về biến tần
Micsig MOIP Series: Giải pháp kiểm thử toàn diện cho biến tần ba pha công suất lớn
10 lưu ý quan trọng khi sử dụng biến tần trong công nghiệp
Quan sát bằng mắt gần như không mang lại nhiều thông tin, vì điện đã phục hồi ngay sau đó. Kiểm tra tủ điện cũng khó phát hiện dấu vết nếu không có dữ liệu được ghi lại đúng thời điểm sự cố xảy ra.
Đây chính là khoảng trống mà máy phân tích điện năng được thiết kế để lấp đầy. Thiết bị liên tục theo dõi điện áp, dòng điện và tự động lưu lại toàn bộ diễn biến ngay khi phát hiện sự kiện bất thường.
Thiết lập máy phân tích điện năng như thế nào?
Thông thường, kỹ sư sẽ lắp kẹp dòng và dây đo điện áp tại tủ điện chính hoặc tại vị trí thường xuyên xảy ra sự cố.
Sau khi kết nối hoàn tất, thiết bị sẽ được cấu hình ngưỡng ghi sự kiện. Chẳng hạn, máy có thể tự động lưu dữ liệu khi điện áp giảm xuống dưới một giá trị đã cài đặt, hoặc khi mất điện hoàn toàn trong một khoảng thời gian xác định.
Một số dòng máy như FLUKE-1773 hoặc Hioki PQ3198 còn cho phép ghi lại dạng sóng ngay trước và sau thời điểm xảy ra sự cố. Nhờ đó, kỹ sư không chỉ biết được thời gian mất điện mà còn nhìn thấy toàn bộ diễn biến dẫn đến sự kiện đó.
Dữ liệu ghi được giúp phân biệt nguyên nhân như thế nào?
Điện áp ba pha cùng giảm về 0
Khi điện áp trên cả ba pha đồng thời mất rồi phục hồi sau vài chu kỳ, đây thường là dấu hiệu cho thấy nguyên nhân đến từ phía nguồn cấp.
Trong trường hợp này, dữ liệu dòng điện hầu như không có biến động lớn trước thời điểm mất điện. Hiện tượng này thường liên quan đến thao tác đóng cắt của điện lực, sự cố thoáng qua trên đường dây, hoặc quá trình chuyển đổi nguồn.
Dòng điện tăng mạnh trước khi điện áp sụt
Đặc điểm khác dễ nhận biết là dòng điện tăng đột ngột ngay trước khi điện áp giảm sâu.
Diễn biến này thường xuất hiện khi có ngắn mạch, chạm chập hoặc quá tải tại một phụ tải nào đó. Hệ thống bảo vệ tác động, khiến aptomat hoặc rơ le cắt nguồn để bảo vệ thiết bị.
Đọc thêm:
Aptomat hỏng, bị nhảy, cháy xử lý như thế nào ?
Việc so sánh đồng thời điện áp và dòng điện giúp kỹ sư nhanh chóng khoanh vùng nhóm thiết bị cần kiểm tra, thay vì phải rà soát toàn bộ dây chuyền.
Xuất hiện xung điện áp trước khi thiết bị khởi động lại
Một số sự cố không gây mất điện hoàn toàn nhưng vẫn khiến PLC, máy tính công nghiệp hoặc biến tần tự khởi động lại.
Khi xem lại dữ liệu, kỹ sư có thể phát hiện các xung điện áp rất ngắn xuất hiện ngay trước thời điểm thiết bị báo lỗi. Đây là dấu hiệu thường gặp khi có hiện tượng quá áp lan truyền hoặc ảnh hưởng từ sét.
Nếu chỉ dựa vào hiện tượng bên ngoài, rất khó để xác định được nguyên nhân này.
Dữ liệu không chỉ giúp tìm nguyên nhân mà còn giúp phòng tránh sự cố lặp lại
Sau mỗi lần ghi nhận sự kiện, toàn bộ dữ liệu đều có thể được lưu lại để đối chiếu giữa nhiều thời điểm khác nhau.
Nếu hiện tượng sụt áp xuất hiện lặp đi lặp lại vào cùng một khung giờ hoặc tại cùng một nhánh tải, bộ phận kỹ thuật sẽ có thêm cơ sở để đánh giá xu hướng, thay vì chỉ xử lý từng sự cố riêng lẻ.
Theo thời gian, dữ liệu tích lũy còn hỗ trợ đánh giá chất lượng nguồn điện, lập kế hoạch bảo trì và xác định khu vực cần nâng cấp trước khi ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất.
Những lần mất điện ngắn hạn có thể chỉ diễn ra trong vài phần nghìn giây, nhưng lại có thể khiến cả dây chuyền dừng hoạt động và mất nhiều thời gian để khôi phục. Máy phân tích chất lượng điện năng giúp lưu lại toàn bộ diễn biến của sự cố, từ điện áp, dòng điện đến dạng sóng, tạo cơ sở rõ ràng để xác định nguyên nhân và đưa ra hướng xử lý phù hợp. EMIN hiện cung cấp nhiều dòng máy phân tích điện năng như Fluke 435 II, đáp ứng nhu cầu giám sát nguồn điện, ghi dữ liệu liên tục và phân tích sự cố trong môi trường công nghiệp.
