Đơn vị đo độ rung và cách hiểu đúng khi đánh giá tình trạng thiết bị

Không ít trường hợp, người đo kết luận thiết bị rung mạnh chỉ vì nhầm đơn vị hiển thị. Khi hiểu rõ bản chất của từng đơn vị, kỹ sư sẽ biết thiết bị đang thực sự ổn định hay đang lên tiếng báo hiệu một vấn đề.

3 đại lượng cơ bản phản ánh độ rung trong công nghiệp

Độ rung của thiết bị có thể biểu diễn qua ba đại lượng chính là gia tốc, vận tốc và biên độ dịch chuyển. Gia tốc được đo bằng m/s² hoặc g, phản ánh mức rung tác động lên ổ trục, phù hợp để phát hiện sớm các lỗi như mòn bi hoặc va đập. 

Vận tốc được tính theo mm/s RMS, là đơn vị được sử dụng rộng rãi nhất và được chuẩn hóa trong các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 10816 để đánh giá mức độ rung tổng thể của máy quay. 

Trong khi đó, biên độ dịch chuyển, đo bằng micron hoặc mils, thường được dùng cho các máy có tần số thấp như quạt công nghiệp hoặc trục quay chậm. Mỗi đại lượng mang một vai trò riêng và cần bạn cần nắm rõ tất cả khi làm việc.

Đọc sai đơn vị, hiểu sai tình trạng thiết bị

Một phép đo chỉ có ý nghĩa khi đơn vị được hiểu đúng. Nếu thiết bị đang hiển thị theo gia tốc nhưng người sử dụng lại đối chiếu với chuẩn vận tốc RMS, kết quả đánh giá có thể bị sai lệch nhiều lần. 

Trong một số trường hợp, kỹ sư thay thế ổ bi vì nghĩ máy rung quá mạnh, trong khi thực tế giá trị đo chỉ thể hiện gia tốc cao do tần số lớn. 

Ngược lại, nếu chỉ dựa vào biên độ khi đo các thiết bị tốc độ cao, nhiều dấu hiệu hư hỏng ở phần ổ trục sẽ bị bỏ sót. Mỗi đơn vị là một ngôn ngữ riêng của rung động, và người đọc cần hiểu đúng ngôn ngữ đó để lắng nghe tình trạng thực sự của thiết bị.

Ứng dụng của chuẩn ISO 10816 và lựa chọn đơn vị đo phù hợp

Đối với tiêu chuẩn ISO 10816, vận tốc RMS được chọn làm đơn vị tham chiếu để phân loại mức rung thành các cấp độ rõ ràng, từ vận hành tốt đến mức nguy hiểm. Áp dụng cùng một đơn vị giúp các kỹ sư có thể so sánh dữ liệu giữa nhiều thiết bị, kể cả khi dùng máy đo khác hãng. Ở các hệ thống bảo trì dự đoán, việc đồng bộ đơn vị đo còn giúp lưu trữ và phân tích dữ liệu rung động một cách nhất quán. Khi đo thiết bị tốc độ cao, nên ưu tiên chế độ gia tốc để phát hiện lỗi sớm. Khi đánh giá tổng thể, nên dùng vận tốc RMS theo chuẩn ISO. 

Còn với các thiết bị tốc độ thấp, đơn vị biên độ dịch chuyển sẽ cho kết quả tốt hơn. Nhiều máy đo hiện đại hiện nay cho phép hiển thị đồng thời cả ba đại lượng, giúp người dùng dễ dàng chuyển đổi khi cần. Ví dụ như Máy đo độ rung MMF VM22 (phân phối bởi EMIN) cho phép đo đồng thời gia tốc, vận tốc và biên độ dịch chuyển, tính năng này giúp người dùng linh hoạt chuyển đổi đơn vị đo và đọc kết quả chính xác hơn.

Tại EMIN, các dòng máy đo độ rung được phân phối đều hỗ trợ nhiều lựa chọn hiển thị, giúp người dùng linh hoạt khi đo và đối chiếu dữ liệu. 

Ngoài ra, bạn có thể xem thêm những bài viết dưới đây về máy đo độ rung để hiểu rõ bản chất rung độ và lựa chọn thiết bị phù hợp nhất cho mình

Phát hiện và khắc phục sự cố bằng máy đo độ rung

Sử dụng máy đo độ rung hay gặp lỗi ? Cách khắc phục như thế nào

Chẩn đoán thiết bị bằng máy đo độ rung