Có, chắc chắn đồng hồ kim vẫn đo được tụ điện nhưng chỉ phù hợp để kiểm tra nhanh tình trạng chập, đứt hoặc khả năng phóng nạp của tụ. Nếu cần biết chính xác tụ còn bao nhiêu µF, sai số bao nhiêu hoặc đánh giá chất lượng linh kiện, đồng hồ số có thang đo điện dung hoặc máy đo LCR là lựa chọn phù hợp hơn.
Có một điều khá thú vị là rất nhiều kỹ thuật viên lâu năm vẫn giữ một chiếc đồng hồ kim trong hộp đồ nghề, dù hiện nay đồng hồ số đã trở thành tiêu chuẩn. Điều này không phải vì đồng hồ kim chính xác hơn, mà bởi có những trường hợp nó cho kết quả trực quan đến mức chỉ cần nhìn kim dịch chuyển là đã đoán được tình trạng của tụ.
Tuy nhiên, cách kiểm tra này cũng có khá nhiều giới hạn mà không phải ai cũng biết.
Vì sao đồng hồ kim vẫn được nhiều thợ điện giữ lại?
Đồng hồ kim không đo trực tiếp điện dung, khi chuyển sang thang đo điện trở, pin bên trong đồng hồ sẽ cấp một dòng điện nhỏ vào tụ. Nếu tụ còn hoạt động, kim sẽ lệch nhanh rồi từ từ quay về vị trí ban đầu khi tụ được nạp đầy. Chỉ nhìn chuyển động của kim, người có kinh nghiệm thường phân biệt được:
+ Tụ còn khả năng tích điện.
+ Tụ bị chập.
+ Tụ bị đứt.
+ Tụ rò nặng.
Chính vì vậy, đồng hồ kim vẫn khá hữu ích khi cần kiểm tra nhanh tại hiện trường.
Đồng hồ kim không cho biết điều quan trọng nhất
Điều nhiều người cần biết lại không nằm ở việc tụ còn sống hay chết. Điều họ cần là:
+ Tụ còn đúng 10 µF hay chỉ còn 6 µF?
+ Sai số đã vượt giới hạn chưa?
+ Có cần thay ngay không?
Đây là những thông tin đồng hồ kim hoàn toàn không thể trả lời. Ngay cả khi kim vẫn lên xuống bình thường, điện dung thực tế của tụ vẫn có thể đã giảm rất nhiều và ảnh hưởng đến khả năng khởi động động cơ hoặc vận hành mạch điện.
Những loại tụ gần như không thể đo bằng đồng hồ kim
Đồng hồ kim hoạt động khá tốt với các tụ hóa có điện dung lớn.
Ngược lại, với các tụ vài chục nF hoặc vài trăm pF, kim gần như không dịch chuyển đủ để người đo nhận biết.
Đó cũng là lý do phương pháp này chỉ còn phù hợp với:
+ Tụ đề máy bơm.
+ Tụ quạt.
+ Tụ khởi động động cơ.
+ Một số tụ hóa nguồn.
Đối với tụ gốm, tụ film hoặc các linh kiện điện tử có điện dung nhỏ, đồng hồ số hoặc máy đo LCR sẽ cho kết quả rõ ràng hơn nhiều.
Đồng hồ số giúp biết chính xác tụ còn bao nhiêu
Phần lớn đồng hồ số hiện nay đều được tích hợp chức năng đo điện dung. Sau khi xả điện hoàn toàn, người dùng chỉ cần kết nối hai đầu tụ với đồng hồ để đọc trực tiếp giá trị điện dung. Nếu cần kiểm tra chuyên sâu hơn như:
+ Điện dung thực tế.
+ ESR.
+ Tổn hao của tụ.
+ Chất lượng linh kiện.
thì máy đo LCR chuyên dụng sẽ là lựa chọn phù hợp hơn. Đây cũng là thiết bị được sử dụng khá phổ biến trong bảo trì điện tử, phòng thí nghiệm và dây chuyền sản xuất.
Khi nào đồng hồ kim vẫn là lựa chọn hợp lý?
Nếu mục tiêu chỉ là xác định nhanh:
+ Tụ có bị chập hay không.
+ Tụ có bị đứt hay không.
+ Tụ còn khả năng phóng nạp không.
thì đồng hồ kim vẫn hoàn thành khá tốt nhiệm vụ. Ngược lại, khi cần đánh giá chính xác tình trạng của tụ hoặc xác định nguyên nhân khiến thiết bị hoạt động không ổn định, đồng hồ số hoặc máy đo LCR sẽ giúp tiết kiệm thời gian hơn rất nhiều.
Tham khảo: Cách kiểm tra tụ điện bằng đồng hồ vạn năng không phải ai cũng biết
Kết luận
Đồng hồ kim chưa hẳn đã "lỗi thời". Với nhiều kỹ thuật viên, đây vẫn là công cụ kiểm tra nhanh khá hiệu quả khi làm việc ngoài hiện trường.
Tuy nhiên, nếu mục tiêu là biết tụ còn đúng thông số hay không, đo điện dung chính xác hoặc đánh giá chất lượng linh kiện, các dòng đồng hồ vạn năng có chức năng đo điện dung hoặc máy đo LCR sẽ mang lại kết quả đầy đủ và đáng tin cậy hơn. Đây cũng là những giải pháp đang được EMIN cung cấp cho nhu cầu kiểm tra, bảo trì và sửa chữa thiết bị điện, điện tử hiện nay.
