Thiếu Khí Tươi Trong Văn Phòng Gây Hại Ra Sao, Đo Bằng Chỉ Số Nào, Xử Lý Bằng Giải Pháp Nào

Phần lớn trường hợp có liên quan. Dấu hiệu đặc trưng nhất của hội chứng nhà kín (Sick Building Syndrome) là triệu chứng chỉ xuất hiện trong giờ làm, giảm hoặc biến mất sau khi rời tòa nhà. Các biểu hiện thường gặp gồm đau đầu âm ỉ, chóng mặt, buồn nôn nhẹ, khô họng, cay mắt, kích ứng mũi, mệt mỏi toàn thân.

Nguyên nhân chính nằm ở CO2 tích tụ cùng các chất ô nhiễm trong không khí tái tuần hoàn. Mức oxy trong phòng gần như không giảm đáng kể, nên cảm giác ngột ngạt đến từ chất lượng không khí xuống cấp nhiều hơn so với thiếu oxy. Không khí cũ chạy vòng qua ống gió còn tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus lây lan nhanh giữa các nhân sự, kéo theo số ngày nghỉ ốm tăng.

Bộ phận nhân sự có thể nhận diện sớm qua 3 tín hiệu. Phòng họp kín sau 30 phút đã nặng mùi, nhân viên thường xuyên xin ra ngoài hít thở, khiếu nại về đau đầu tập trung vào một số khu vực nhất định.

Không khí ngoài trời có nồng độ CO2 khoảng 420 ppm. Trong nhà, mốc 1.000 ppm được nhiều tài liệu kỹ thuật dùng làm ngưỡng tham chiếu cho thông gió đạt yêu cầu. Vượt mốc này, cảm giác uể oải, buồn ngủ, giảm tập trung bắt đầu rõ rệt, các nghiên cứu về môi trường làm việc ghi nhận khả năng ra quyết định suy giảm theo mức CO2 tăng dần.

Phòng họp là điểm nóng vì mật độ người cao trong không gian nhỏ, cửa đóng, thời gian hiện diện kéo dài. Một phòng họp 10 người có thể chạm ngưỡng 1.000 ppm chỉ sau 30 tới 60 phút nếu lượng khí tươi cấp vào không đủ. Cuộc họp quan trọng nhất trong ngày, như đàm phán hợp đồng hay duyệt phương án, lại diễn ra đúng trong điều kiện không khí kém nhất.

Ngoài CO2 do hô hấp, không gian kín còn chứa nhiều nguồn phát thải nội tại không có đường thoát.

• Hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) bay ra từ sơn tường, thảm trải sàn, keo dán gỗ công nghiệp, vách ngăn, mực máy in, hóa chất vệ sinh. Văn phòng mới hoàn thiện nội thất thường có nồng độ VOCs cao trong nhiều tháng đầu, gây kích ứng mãn tính cho hệ hô hấp.



• Bụi mịn PM2.5, PM10 sinh ra từ sợi vải, da chết, bụi xâm nhập qua cửa ra vào, giấy tờ văn phòng.
• Vi sinh vật phát triển bên trong ống gió lạnh lâu ngày chưa vệ sinh. Bào tử nấm mốc cùng bụi bám thành ống bị thổi ngược vào phòng mỗi lần hệ thống khởi động, xâm nhập sâu tới phổi người hít phải.

Ba nhóm chất này tác động cộng hưởng, nên cải thiện một chỉ số riêng lẻ hiếm khi đủ.

Chi phí nhân sự thường lớn hơn nhiều so với chi phí năng lượng cho khí tươi, nên tiết kiệm điện ở khâu thông gió dễ tạo ra khoản lỗ ở khâu khác. Thiệt hại thể hiện ở 4 hướng.

• Năng suất giảm, tiến độ dự án chậm, tỷ lệ sai sót tăng ở bản vẽ kỹ thuật, báo cáo tài chính, hợp đồng.
• Nghỉ ốm tăng, kéo theo chi phí thay thế nhân sự, chi phí đào tạo, gián đoạn phối hợp giữa các phòng ban.
• Nhân sự giảm gắn bó, tỷ lệ nghỉ việc tăng, ảnh hưởng chiến lược phát triển dài hạn.
• Đối với chủ tòa nhà, chất lượng không khí kém làm giảm sức cạnh tranh khi chào thuê, dễ phát sinh khiếu nại từ đơn vị thuê.

Tiêu chuẩn tham chiếu phổ biến cho văn phòng là ASHRAE 62.1. Các phiên bản cũ quy định mức cố định khoảng 20 CFM cho mỗi người. Phiên bản hiện hành tính theo công thức gồm 2 phần, một phần theo số người (khoảng 2,5 L/s mỗi người), một phần theo diện tích sàn (khoảng 0,3 L/s mỗi m2), áp dụng cho văn phòng thông thường. Không gian mật độ cao như phòng họp, phòng đào tạo cần lưu lượng tính riêng theo số người tối đa.

Về giải pháp cấp khí, hai nhóm thiết bị được dùng nhiều nhất là

• Hệ thống thu hồi nhiệt VAM, lấy khí tươi ngoài trời trao đổi nhiệt với khí thải trước khi đưa vào phòng, giữ lại phần lớn năng lượng làm lạnh.
• Trạm cấp khí tươi PAU, xử lý nhiệt độ, độ ẩm của khí ngoài trời trước khi phân phối, phù hợp khí hậu nóng ẩm.

Lọc bụi mịn ở đầu cấp khí, vệ sinh định kỳ ống gió, thay lọc đúng chu kỳ cũng cần đi kèm, bởi khí tươi đi qua đường ống bẩn vẫn mang chất ô nhiễm vào phòng.

Cảm giác chủ quan không đủ làm căn cứ điều chỉnh hệ thống. Bộ thiết bị đo cơ bản gồm

• Máy đo CO2 theo dõi nồng độ tại phòng họp, khu làm việc chung, giúp điều chỉnh lưu lượng gió tươi theo mật độ người thực tế sử dụng.
• Máy đo đa năng IAQ ghi đồng thời nhiệt độ, độ ẩm, bụi mịn PM2.5, PM10, VOCs, cho bức tranh tổng thể về môi trường.



• Thiết bị đo lưu lượng, tốc độ gió kiểm tra hiệu suất miệng gió cấp, đường ống, xác nhận hệ thống đạt công suất thiết kế.

Vị trí đặt cảm biến ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy dữ liệu. Nên đặt ở độ cao vùng hô hấp, tránh sát miệng gió, tránh cửa ra vào, đo liên tục trọn ngày làm việc để bắt được đỉnh nồng độ vào giờ họp, giờ cao điểm.

Với doanh nghiệp, số liệu đo rõ ràng giúp mọi quyết định đầu tư đều có căn cứ. Với chủ tòa nhà, bộ dữ liệu này còn là bằng chứng cụ thể về chất lượng môi trường làm việc khi làm việc với đơn vị thuê.