Hiểu về các thông số trong hệ thống điện 3 pha
Trước khi đặt que đo, chúng ta cần phân biệt rõ hai loại điện áp:
Điện áp dây (Line Voltage): Là điện áp giữa hai dây pha (L1-L2, L2-L3, L3-L1). Tại Việt Nam, chỉ số này thường là 380V hoặc 400V.
Điện áp pha (Phase Voltage): Là điện áp giữa một dây pha và dây trung tính (L-N). Chỉ số chuẩn là 220V.
Việc xác định đúng loại điện áp giúp bạn chọn dải đo trên đồng hồ phù hợp, tránh tình trạng quá tải gây hỏng hóc máy đo.
Chuẩn bị thiết bị đo đạt chuẩn công nghiệp
Điện 3 pha có năng lượng rất lớn, do đó không nên sử dụng các loại đồng hồ rẻ tiền không rõ nguồn gốc. Khi lựa chọn đồng hồ cần chú ý tới:
Thiết bị phải đạt tối thiểu chuẩn CAT III 600V hoặc CAT IV để bảo vệ bạn khỏi các xung điện đột ngột.
Đồng hồ có tính năng True RMS. Đây là tính năng cực kỳ quan trọng khi đo trong nhà máy có nhiều biến tần, động cơ vì nó giúp loại bỏ nhiễu sóng hài, cho kết quả thực tế chính xác nhất.
Nếu bạn chưa có thiết bị đạt chuẩn, hãy Tham khảo giá tại danh mục sản phẩm của EMIN để chọn cho mình một model phù hợp nhất với nhu cầu và tình hình kinh tế.
Quy trình 4 bước đo điện 3 pha an toàn
Bước 1: Kiểm tra đồng hồ (Zero Check)
Trước khi đo nguồn sống, hãy chạm hai đầu que đo ở thang đo thông mạch để đảm bảo dây đo không bị đứt ngầm. Sau đó chuyển sang thang đo AC (V~).
Bước 2: Đo điện áp dây (Kiểm tra sự cân bằng giữa các pha)
Đặt hai đầu que đo vào hai pha L1 và L2, sau đó lần lượt là L2-L3 và L3-L1.
Nếu cả 3 lần đo đều cho thông số xấp xỉ nhau (khoảng 380V - 415V), thì đây là một kết quả lý tưởng.
Nếu một cặp pha có điện áp thấp hơn hẳn, có thể hệ thống đang bị lệch pha hoặc sụt áp cục bộ. Đây là một dấu hiệu lỗi.
Bước 3: Đo điện áp pha (Kiểm tra dây trung tính)
Đặt một que vào dây pha và một que vào thanh cái trung tính (N). Kết quả phải đạt là 220V. Nếu con số này vọt lên quá cao hoặc hạ quá thấp, dây trung tính của bạn có thể đang gặp vấn đề mất trung tính, cực kỳ nguy hiểm cho các thiết bị điện 1 pha dùng chung hệ thống.
Bước 4: Kiểm tra rò rỉ điện ra vỏ (Tiếp địa)
Đặt một que vào dây pha và một que vào vỏ tủ điện hoặc cọc tiếp địa. Nếu có điện áp hiển thị, chứng tỏ hệ thống của bạn đang bị rò điện, cần xử lý ngay lập tức.
Một số câu hỏi thường gặp về đo kiểm điện 3 pha
Câu 1: Tại sao khi tôi đo điện áp giữa 2 pha, đồng hồ lại hiển thị 400V thay vì 380V như lý thuyết?
Đây là hiện tượng bình thường. Con số 380V là điện áp định mức của lưới điện Việt Nam. Tuy nhiên, tùy vào khoảng cách từ trạm biến áp đến nhà máy hoặc tải tiêu thụ tại thời điểm đo, điện áp thực tế thường dao động trong khoảng 380V - 415V. Nếu đồng hồ hiển thị 400V thì hệ thống của bạn vẫn đang hoạt động rất ổn định.
Câu 2: Tôi có thể dùng đồng hồ vạn năng kim để đo điện 3 pha không?
Có thể, nhưng không khuyến khích. Đồng hồ kim thường có cấp độ an toàn thấp hơn và khó đọc trị số chính xác ở dải đo cao. Với điện áp 380V, một sai sót nhỏ khi đọc vạch chia cũng dẫn đến nhầm lẫn lớn. Để đảm bảo an toàn, bạn nên sử dụng các mẫu đồng hồ vạn năng điện tử có chức năng Auto-range và đạt chuẩn CAT III trở lên.
Câu 3: Hiện tượng "mất trung tính" trong hệ thống 3 pha nhận biết như thế nào qua đồng hồ đo?
Khi bạn đo điện áp pha, nếu thấy một pha vọt lên gần 300V - 380V trong khi pha khác lại hạ xuống cực thấp, đó là dấu hiệu của việc hở hoặc mất dây trung tính. Đây là lỗi cực kỳ nguy hiểm, có thể làm cháy toàn bộ thiết bị điện 1 pha trong nhà máy ngay lập tức.
Câu 4: Khi đo điện áp 3 pha có cần quan tâm đến thứ tự que đo (Đỏ/Đen) không?
Khi đo điện áp xoay chiều, thứ tự que đo không ảnh hưởng đến kết quả hiển thị (không có dấu âm như điện một chiều DC). Tuy nhiên, để kiểm tra thứ tự pha , bạn cần một thiết bị chuyên dụng gọi là máy đo thứ tự pha chứ đồng hồ vạn năng thông thường không thể xác định được chính xác điều này.
Câu 5: Tôi nên mua loại đồng hồ nào để vừa bền lại vừa đo được điện công nghiệp 3 pha tốt?
Bạn nên chọn các dòng máy có tích hợp tính năng True RMS để lọc nhiễu sóng hài từ các biến tần trong nhà máy. Bạn có thể tham khảo nhiều mẫu đồng hồ vạn năng từ các thương hiệu uy tín như Hioki, Kyoritsu, Fluke để có lựa chọn phù hợp nhất cho công việc.
Hiện nay, máy đo điện 3 pha chuyên dụng đang được sản xuất bởi nhiều thương hiệu uy tín, có nhiều mẫu mã, phân khúc giá khá đa dạng. Tùy vào ngân sách của doanh nghiệp, bạn có thể cân nhắc phương án tối ưu nhất về công năng và giá cả. Nhưng đừng quên rằng bạn cũng cần dịch vụ hiệu chuẩn định kỳ để đảm bảo thiết bị luôn hoạt động trong trạng thái tốt nhất.
