Ứng dụng và cách sử dụng thước đo góc
Thước đo góc được thiết kế để xử lý các phép đo góc phức tạp, bao gồm góc nhọn, góc tù và ke góc vuông, giúp đảm bảo sai số đo nằm trong giới hạn cho phép. Trong thực tế, thiết bị này thường được dùng tại các phòng đo kiểm và trên dây chuyền lắp ráp cần kiểm tra góc nghiêng hoặc góc cắt sau khi gia công. Các thông số góc thu được hỗ trợ kỹ sư điều chỉnh lại chương trình gia công hoặc đánh giá sai số hình học của chi tiết.
Quy trình sử dụng cụ thể
Để đo góc, bạn thực hiện tuần tự theo ba bước cơ bản sau:
Bước 1: Đặt cạnh bên trong của thân thước trùng với cạnh đầu tiên của chi tiết, đồng thời căn tâm thước chính xác tại đỉnh góc cần đo.
Bước 2: Di chuyển thanh trượt để điều chỉnh khe hở thẳng hàng với cạnh còn lại của chi tiết.
Bước 3: Ghi nhận kết quả tại vị trí khe trượt giao với cung chia độ trên thang đo chính.
Trong quá trình đo, cần đảm bảo mặt tiếp xúc giữa thước đo góc vạn năng và chi tiết không có bụi bẩn hoặc bavia, tránh ảnh hưởng đến kết quả đọc.
Cơ chế đo và nguyên lý hoạt động
Thước đo góc cơ khí được trang bị thang vernier với bước chia 5 phút, cho phép đọc giá trị chính xác đến từng đơn vị nhỏ. Kính phóng đại tích hợp hỗ trợ quan sát rõ nét số liệu tại vị trí giao nhau giữa vạch chính và vạch phụ. Ngoài ra, núm vi chỉnh và kẹp khóa giúp cố định góc sau khi đã căn chỉnh, tránh lệch vị trí khi đọc số. Thước cho phép đo cả hai chiều, thuận và ngược kim đồng hồ, với dải đo lên đến 360 độ, đáp ứng đa dạng tình huống đo trong thực tế sản xuất.
Bên cạnh đó, Thước đo góc điện tử với ưu điểm chỉ thị số chính xác, trực quan, nhanh chóng là sản phẩm được nhiều người ưa dùng hơn.
Thành phần cấu tạo
Một bộ thước đo góc vạn năng tiêu chuẩn bao gồm đầy đủ các thành phần sau:
1. Vít vặn bằng ngón cái giúp cố định nhanh
2. Vít siết chặt chi tiết đo
3. Thanh thước kim loại có chia vạch, làm từ thép không gỉ
4. Mặt chia độ hình tròn gắn liền thân chính
5. Núm chỉnh tinh để hiệu chỉnh vị trí đo
6. Đĩa chia độ chính để đọc góc đo
7. Kính phóng đại tăng độ rõ khi đọc số
8. Thang đo vernier có bước chia nhỏ
9. Thanh đế giúp thước đứng vững
10. Mặt đo phẳng tiếp xúc trực tiếp với chi tiết
11. Phụ kiện đo góc nhọn hỗ trợ khi đo các vị trí khuất
12. Thanh gá kết nối với thước đo chiều cao
13. Kẹp gá đi kèm để lắp thước cố định vào đế
Từng bộ phận đều có vai trò riêng trong quá trình đo, việc hiểu đúng cấu tạo giúp thao tác chính xác hơn và tăng tuổi thọ thiết bị.
Sử dụng thước ke góc vạn năng sẽ không quá phức tạp nếu nắm được nguyên lý vận hành và quy trình thao tác đúng cách. Trong môi trường làm việc cần độ chính xác hình học cao.
Vì sao cùng một góc nhưng đo nhiều lần lại cho kết quả khác nhau?
Cùng một chi tiết nhưng kết quả đo có thể chênh lệch nếu vị trí đặt thước đo góc thay đổi giữa các lần đo. Sai khác thường xuất hiện khi tâm quay của thước không trùng với đỉnh góc, cạnh đo chưa tiếp xúc đúng hoặc lực tay tác động không đồng đều.
Bề mặt chi tiết cũng cần được kiểm tra trước khi đo. Bavia, bụi kim loại hoặc dầu bám trên cạnh tiếp xúc có thể tạo khe hở rất nhỏ, làm thanh đo lệch khỏi vị trí hình học cần kiểm tra.
Với thước đo góc cơ khí, góc nhìn khi đọc cũng ảnh hưởng đến kết quả do sai số thị sai. Nếu cần kết quả ổn định, nên giữ cùng một phương pháp đặt thước, làm sạch bề mặt và kiểm tra lại vị trí tiếp xúc khi kết quả giữa các lần đo có sự chênh lệch.
Thước đo góc cơ khí hay điện tử: nên chọn loại nào?
Thước đo góc cơ khí phù hợp với công việc kiểm tra trực tiếp tại xưởng, không phụ thuộc pin và có cấu tạo đơn giản. Người sử dụng cần đọc thang chia độ và Vernier nên thời gian đo thường lâu hơn khi thực hiện nhiều phép đo liên tiếp.
Thước đo góc điện tử hiển thị kết quả trên màn hình số, giúp giảm lỗi đọc, thuận tiện khi cần đọc nhanh hoặc kiểm tra nhiều chi tiết. Một số model còn có chức năng giữ giá trị, chuyển đổi đơn vị hoặc thiết lập về 0 tại vị trí bất kỳ.
Các câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Độ phân giải của thước đo góc có phải là độ chính xác không ?
Không. Độ phân giải là mức thay đổi nhỏ nhất mà thước có thể đọc được, còn độ chính xác thể hiện mức độ sai lệch của kết quả so với giá trị chuẩn. Thước có độ phân giải cao chưa chắc có độ chính xác cao.
2. Bavia có làm sai kết quả đo góc không ?
Có. Bavia nằm trên cạnh tiếp xúc có thể tạo khe hở giữa thước và chi tiết, khiến thanh đo không nằm đúng theo cạnh hình học và làm thay đổi kết quả.
3. Thước đo góc vạn năng có cần hiệu chuẩn không ?
Có, đặc biệt khi sử dụng trong kiểm tra chất lượng hoặc các phép đo yêu cầu truy xuất đo lường. Chu kỳ hiệu chuẩn phụ thuộc vào tần suất sử dụng, môi trường làm việc và quy định quản lý thiết bị đo.
4. Thước đo góc vạn năng có đo được góc nhọn không ?
Có. Tùy thiết kế, thước đo góc vạn năng có thể đo góc nhọn, góc tù và nhiều dạng góc khác trong phạm vi đo của thiết bị.
5. Vì sao đo góc 30° nhưng có thể đọc thành 150° ?
Do nhầm giữa góc cần đo và góc bù. Trước khi đọc kết quả cần xác định rõ đang cần lấy góc nhỏ giữa hai cạnh hay góc còn lại trên thang đo.
6. Nhiệt độ có ảnh hưởng đến kết quả đo góc không ?
Có thể. Với phép đo thông thường ảnh hưởng thường rất nhỏ, nhưng khi kiểm tra chi tiết có dung sai chặt, sự giãn nở nhiệt của thước đo góc vạn năng và chi tiết có thể tác động đến kết quả.
7. Có nên kiểm tra thước đo góc về 0° trước khi đo ?
Có. Kiểm tra vị trí chuẩn trước khi đo giúp phát hiện sai lệch bất thường của dụng cụ và hạn chế đưa sai số của thước vào kết quả đo.
8. Nên chọn thước đo góc có độ phân giải bao nhiêu ?
Phụ thuộc vào dung sai của chi tiết cần kiểm tra. Không nên chọn độ phân giải nhỏ hơn nhiều lần mà không xem xét độ chính xác thực tế của thước đo góc vạn năng và yêu cầu của phép đo.
