ISO 105-B02 là tiêu chuẩn liên quan đến việc đánh giá độ bền màu với ánh sáng của vật liệu dệt. Phép thử sử dụng nguồn sáng nhân tạo mô phỏng ánh sáng ban ngày D65, trong đó thiết bị đèn hồ quang xenon đóng vai trò tạo môi trường chiếu sáng phục vụ đánh giá. Kết quả thử giúp đơn vị kiểm soát chất lượng xem xét mức độ thay đổi màu của mẫu khi chịu tác động của ánh sáng.
Trong hoạt động kiểm tra vật liệu, độ bền màu ánh sáng là một chỉ tiêu cần được xem xét cùng với các yêu cầu kỹ thuật của từng sản phẩm. Việc lựa chọn điều kiện thử, theo dõi bức xạ và kiểm soát nhiệt độ cần được thực hiện nhất quán để quá trình đánh giá có cơ sở so sánh.
ISO 105-B02 áp dụng cho những đối tượng nào?
Phạm vi của ISO 105-B02 bao gồm việc xác định đặc tính bền màu của nhiều loại và dạng vật liệu dệt khi tiếp xúc với nguồn sáng nhân tạo mô phỏng ánh sáng tự nhiên D65. Tiêu chuẩn này cũng đề cập đến vật liệu dệt màu trắng, gồm mẫu đã tẩy trắng hoặc mẫu trắng huỳnh quang.
Về nguyên tắc, mẫu được đặt trong thiết bị chiếu sáng để mô phỏng tác động của ánh sáng ban ngày. Sau thời gian và điều kiện thử phù hợp, tình trạng màu của mẫu được đánh giá để phục vụ công tác kiểm soát chất lượng. Điều quan trọng là cần phân biệt phép thử theo ISO 105-B02 với các yêu cầu thử nghiệm khác, bởi cấu hình thiết bị và điều kiện vận hành có thể thay đổi theo tiêu chuẩn áp dụng.
Các yêu cầu thiết bị đáng chú ý trong phép thử
Nguồn sáng xenon và hệ lọc
ISO 105-B02 yêu cầu thiết bị đèn hồ quang xenon có nguồn sáng ổn định và hệ thống lọc có khả năng mô phỏng phân bố quang phổ của ánh sáng ban ngày. Hệ lọc là bộ phận quan trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến phổ ánh sáng tiếp xúc với mẫu.
Theo thông tin nguồn, các bộ lọc được dùng để suy giảm ổn định vùng tử ngoại, trong khi bộ lọc nhiệt suy giảm bức xạ hồng ngoại. Độ truyền qua của bộ lọc được nêu là ít nhất 90% trong khoảng 380 nm đến 750 nm và giảm về 0% trong khoảng 310 nm đến 320 nm.
Nhiệt độ và cường độ bức xạ
Nhiệt độ bảng đen có thể thay đổi theo điều kiện thử. Khoảng nhiệt độ thường được nêu là từ 50°C đến 63°C, tùy các điều kiện như điều kiện ôn đới thường dùng tại châu Âu hoặc điều kiện Mỹ. Vì vậy, người vận hành cần xác định đúng điều kiện thử được yêu cầu trước khi thiết lập thiết bị.
Cường độ bức xạ được đo bằng máy đo bức xạ. Thông tin tham khảo nêu mức 42 W/m² ở vùng bước sóng 300–400 nm, tương đương 1,1 W/m² tại 420 nm đối với thiết bị đèn xenon làm mát bằng nước. Việc giám sát bức xạ giúp duy trì điều kiện chiếu sáng theo thiết lập thử nghiệm.
Máy thử độ bền màu ánh sáng GT-D02A-1
GT-D02A-1 là Light Fastness Tester của GESTER, được giới thiệu cho các phép thử độ bền màu ánh sáng, độ bền màu thời tiết, độ bền màu với ánh sáng và mồ hôi, cũng như lão hóa do ánh sáng. Phạm vi vật liệu được nêu gồm dệt may, sơn, thuốc nhuộm, lớp phủ, cao su, nhựa, sàn gỗ, giấy và một số vật liệu khác.
Thiết bị sử dụng đèn xenon hồ quang dài 2500 W để mô phỏng phổ mặt trời. Cấu hình được nêu có dải bước sóng 420 nm, hỗ trợ cài đặt kỹ thuật số và giám sát bức xạ theo thời gian thực, kết hợp điều chỉnh tự động vòng kín. Các tùy chọn dải bức xạ được đề cập gồm 340 nm, 420 nm, 300–400 nm và 300–800 nm.
GT-D02A-1 có các chế độ vận hành như phun, luân phiên sáng-tối và quay, nhằm mô phỏng các trạng thái khí hậu thực tế. Chức năng phun mưa và phun sương cũng được nêu trong mô tả thiết bị. Ngoài ra, mỗi kẹp mẫu có thể được hẹn giờ riêng, hỗ trợ thực hiện các phép thử khác nhau trên cùng một thiết bị và thuận tiện hơn cho việc theo dõi mẫu.
Lưu ý khi lựa chọn giải pháp thử nghiệm
Khi xem xét máy thử độ bền màu ánh sáng, doanh nghiệp nên đối chiếu tiêu chuẩn cần áp dụng với dải bức xạ, phương thức kiểm soát bức xạ, khả năng thiết lập nhiệt độ và chế độ vận hành của thiết bị. Với các yêu cầu tiêu chuẩn khác nhau, phụ kiện hoặc cấu hình đo có thể cần được xác định riêng.
Theo thông tin được cung cấp, GT-D02A-1 được liệt kê cùng các tiêu chuẩn như ISO 105-B02/B04, ISO 105-B10, ISO 12040, ISO 11341, GB/T 8427, GB/T 8430, GB/T 14576, GB/T 15102, GB/T 15104, ATCC TM 16, AATCC 169, ASTM D5010, ASTM D4303, JIS L0843 và M&S C09/C09A. Riêng ISO 105-B10 được ghi chú cần máy đo bức xạ 300–400 nm.
Việc xác nhận cấu hình thực tế, điều kiện thử và tài liệu áp dụng trước khi triển khai sẽ giúp phòng thử nghiệm xây dựng quy trình kiểm soát phù hợp cho từng nhóm vật liệu.
