Kim chạy ngược khi đo điện áp thường xuất hiện khi đo nguồn DC bị đảo cực hoặc lựa chọn sai chế độ đo. Đây là phản ứng của cơ cấu đo, không phải dấu hiệu hỏng ngay lập tức.
Đối với đồng hồ vạn năng kim, hướng dịch chuyển của kim phụ thuộc trực tiếp vào chiều dòng điện đi qua cuộn dây. Khi dòng điện đổi chiều, mô-men điện từ cũng đổi chiều và kéo kim về phía trái. Nhà sản xuất đã bố trí chốt chặn ở đầu thang đo để giới hạn hành trình và bảo vệ cơ cấu đo trong trường hợp này.
Đảo cực là nguyên nhân gặp nhiều nhất
Nguồn điện một chiều yêu cầu xác định đúng cực tính trước khi đo. Nếu que đỏ đặt vào cực âm và que đen đặt vào cực dương, dòng điện đi qua cơ cấu đo từ điện sẽ đảo chiều, làm kim quay ngược.
Hiện tượng này thường gặp khi dùng đồng hồ vạn năng kim kiểm tra pin, ắc quy, bộ nguồn DC hoặc mạch điều khiển. Chỉ cần đổi lại đúng cực, kim sẽ trở về trạng thái làm việc bình thường.
Nguồn xung có thể làm kim dao động bất thường
Các mạch điện tử sử dụng kỹ thuật PWM như nguồn switching và biến tần, có điện áp đầu ra dạng xung với tốc độ thay đổi rất nhanh. Cơ cấu kim có quán tính cơ học nên không theo kịp sự biến thiên của tín hiệu. Kim có thể rung, giật hoặc dao động trong thời gian ngắn trước khi ổn định.
Hiện tượng này phản ánh giới hạn đáp ứng của cơ cấu đo, không phải lỗi của đồng hồ vạn năng kim.
Kiểm tra vị trí Zero trước khi kết luận đồng hồ vạn năng kim bị lỗi
Nếu kim không nằm đúng vạch Zero khi chưa đo, kết quả đo sẽ bị sai lệch trên toàn bộ thang đo.
Nguyên nhân có thể do va đập, rung động trong quá trình vận chuyển hoặc lão hóa cơ cấu cơ khí. Trước khi kiểm tra điện áp thấp, nên hiệu chỉnh lại vị trí Zero để loại bỏ sai số ban đầu trên đồng hồ vạn năng kim.
Môi trường đo cũng có thể làm Đồng hồ vạn năng kim phản ứng bất thường
Khác với đồng hồ vạn năng điện tử, cơ cấu đo của đồng hồ kim hoạt động dựa trên từ trường nên khá nhạy với môi trường xung quanh.
Nếu đặt đồng hồ vạn năng kim sát máy biến áp công suất lớn, động cơ điện hoặc nam châm mạnh, từ trường bên ngoài có thể tác động lên cuộn dây và làm thay đổi vị trí cân bằng của kim. Ở những phép đo điện áp thông thường, sai lệch này không đáng kể. Nhưng khi kiểm tra tín hiệu mức mV hoặc thực hiện hiệu chuẩn, ảnh hưởng lại đủ lớn để làm thay đổi kết quả.
Đó cũng là lý do trong các phòng thí nghiệm đo lường, đồng hồ kim thường được bố trí tách khỏi khu vực đặt động cơ và máy biến áp.
Khi nào cần kiểm tra hoặc hiệu chuẩn ?
Nếu đồng hồ Vom kim chỉ chạy ngược khi đảo cực hoặc khi đo nguồn xung, đồng hồ vẫn hoạt động bình thường.
Ngược lại, nếu kim không trở về Zero, bị kẹt, dao động liên tục hoặc sai lệch ở mọi thang đo, cần kiểm tra lò xo hồi, cơ cấu PMMC và mạch bảo vệ. Với đồng hồ đo điện đa năng sử dụng lâu năm, hiệu chuẩn định kỳ là giải pháp cần thiết để duy trì độ chính xác.
