Một sai lệch rất nhỏ ở giai đoạn gia công hoặc lắp ráp có thể khiến toàn bộ cụm máy vận hành trong trạng thái lệch tâm. Khi tốc độ quay tăng lên hoặc tải trọng thay đổi, rung động bắt đầu xuất hiện và lan truyền qua khung máy, trục dẫn động, ổ bi cũng như các kết cấu liên kết.
Đó cũng là lý do các bộ phận QC và QA luôn xem việc kiểm tra độ vuông góc là một bước bắt buộc trước khi nghiệm thu sản phẩm. Trong số các dụng cụ đo cơ khí được sử dụng phổ biến, ke góc vuông thường được lựa chọn cho nhiều công việc kiểm tra hơn so với các kích thước nhỏ.
Độ vuông góc ảnh hưởng như thế nào đến độ ổn định của cụm máy?
Khi hai bề mặt hoặc hai chi tiết được thiết kế vuông góc với nhau nhưng thực tế lại xuất hiện góc lệch, tải trọng sẽ không còn phân bố đều. Sai lệch chỉ vài phần trăm milimet nhưng vẫn đủ tạo ra độ lệch tâm đáng kể ở các chi tiết có chiều dài lớn. Máy bắt đầu phát sinh tiếng ồn và rung nhẹ sau một thời gian ngắn vận hành.
Ví dụ, một động cơ được lắp trên bệ đỡ có mặt chuẩn nghiêng nhẹ so với phương thiết kế. Khi động cơ hoạt động, lực tác động lên trục sẽ không còn đi đúng tâm. Hậu quả là ổ bi phải chịu tải không đồng đều, dẫn đến rung động tăng dần theo thời gian.
Hiện tượng tương tự cũng xuất hiện ở:
Khung máy hàn
Tủ điện công nghiệp
Bàn máy CNC
Cụm dẫn hướng tuyến tính
Hệ thống băng tải
Kết cấu thép lắp ghép
Những nguyên nhân gây ra kết quả kiểm tra sai trên thước ke góc?
Bavia và bụi bẩn trên bề mặt đo
Sau gia công cắt gọt hoặc hàn, các cạnh thường xuất hiện bavia rất nhỏ. Khi đặt thước vuông lên bề mặt chưa được làm sạch, khe hở tạo ra có thể khiến người kiểm tra đánh giá sai tình trạng vuông góc của chi tiết.
Chọn sai mặt chuẩn
Độ vuông góc luôn được xác định dựa trên một mặt chuẩn tham chiếu. Nếu mặt chuẩn ban đầu đã bị cong vênh hoặc không đủ độ phẳng, kết quả đo thu được sẽ không phản ánh đúng tình trạng thực tế của sản phẩm.
Ép thước quá mạnh vào chi tiết
Việc dùng lực tay để ép sát thước vào vật đo nhằm loại bỏ khe sáng, nhưng lại có thể tạo ra sai lệch, đặc biệt với các chi tiết mỏng hoặc vật liệu nhôm.
Quan sát ở điều kiện ánh sáng không phù hợp
Nếu khu vực kiểm tra thiếu ánh sáng hoặc góc quan sát không phù hợp, kỹ thuật viên rất dễ bỏ sót các khe hở nhỏ giữa thước vuông và bề mặt chi tiết.
Bàn làm việc không đạt độ phẳng
Một chiếc thước vuông chất lượng cao cũng không thể mang lại kết quả chính xác nếu được sử dụng trên mặt bàn đã biến dạng.
Chọn kích thước phù hợp
Thước vuông 200mm thường phù hợp với các chi tiết nhỏ, có chiều cao hoặc chiều dài giới hạn. Kích thước gọn giúp thao tác nhanh và thuận tiện trong không gian hẹp.
Đối với các cụm chi tiết lớn hơn, thước vuông 300mm lại mang đến nhiều lợi thế. Chiều dài cạnh lớn cho phép mở rộng vùng kiểm tra. Nhờ đó, các sai lệch nhỏ ở khoảng cách xa cũng dễ dàng được phát hiện hơn.
Kiểm tra góc đúng cách giúp giảm rung lắc từ giai đoạn lắp ráp
Việc kiểm tra độ vuông góc ngay tại công đoạn gia công và lắp ráp giúp hạn chế hàng loạt vấn đề như: Mòn ổ bi sớm, Lệch trục, Rung động cơ học, Tiếng ồn bất thường, Giảm tuổi thọ thiết bị, Tăng chi phí bảo trì
Muốn đạt được hiệu quả này, kỹ thuật viên cần lựa chọn đúng kích thước thước, xác định chính xác mặt chuẩn và loại bỏ các yếu tố gây sai số trong quá trình đo.
Kiểm tra với ke vuông ngay từ đầu không chỉ giúp cụm máy vận hành ổn định mà còn góp phần giảm chi phí bảo trì và nâng cao tuổi thọ thiết bị trong dài hạn.
