Máy đo độ bóng sơn là thiết bị hữu ích trong kiểm soát chất lượng lớp phủ, sơn và các chi tiết có yêu cầu về ngoại quan. Sự khác biệt lớn giữa bề mặt mờ và bóng thường dễ nhận biết bằng mắt, nhưng những sai khác nhỏ lại khó đánh giá một cách nhất quán. Trong sản xuất, các sai khác này có thể liên quan đến tình trạng bề mặt, đặc tính lớp phủ hoặc cách thi công sơn.
Máy đo độ bóng giúp chuyển nhận xét cảm quan thành số liệu để đối chiếu giữa mẫu, lô sản xuất hoặc các thời điểm kiểm tra. Dữ liệu đo có thể hỗ trợ nhận diện vấn đề trong quy trình, duy trì độ đồng đều và hạn chế lãng phí do sai lệch ngoại quan.
Độ bóng bề mặt được hiểu như thế nào?
Độ bóng là đặc tính quang học biểu thị khả năng một bề mặt phản xạ ánh sáng theo hướng phản xạ gương. Bề mặt càng nhẵn, lượng ánh sáng phản xạ theo một hướng xác định càng rõ, từ đó tạo cảm giác sáng bóng hơn. Ngược lại, bề mặt thô thường làm ánh sáng phản xạ theo nhiều hướng nên có vẻ mờ hơn.
Khi ánh sáng chiếu vào vật thể, một phần năng lượng bị hấp thụ và phần còn lại được phản xạ. Phép đo phản xạ phần trăm so sánh lượng ánh sáng đầu thu nhận được với lượng ánh sáng phát ra. Máy PosiTector GLS có thể hiển thị cả Gloss Units (GU) và phần trăm phản xạ.
Gloss Units và chỉ số Haze
Gloss Units là đơn vị dùng để biểu thị giá trị độ bóng. Theo nội dung tham khảo, giá trị này được xác định từ tỷ số phản xạ của mẫu thử so với bề mặt kính đen đánh bóng chuẩn trong điều kiện phản xạ gương, sau đó nhân với 100.
Chỉ số Haze mô tả hiện tượng quầng mờ hoặc vệt đục có thể quan sát trên bề mặt phản xạ. Hiện tượng này liên quan đến các khiếm khuyết vi mô trong cấu trúc bề mặt. Theo ASTM D4039 được đề cập trong tài liệu nguồn, Haze Index là chênh lệch giữa giá trị độ bóng đo ở góc 60° và 20°. Các cấu hình PosiTector GLS 20°/60° và PosiTector GLS 20°/60°/85° có khả năng tính chỉ số này khi được chọn trong phần cài đặt.
Nguyên lý đo độ bóng bề mặt
Máy đo độ bóng bề mặt sử dụng nguồn sáng đã hiệu chuẩn và cảm biến đặt ở các góc phản xạ đối xứng. Thiết bị xác định mức phản xạ bằng cách so sánh năng lượng ánh sáng phát ra với năng lượng cảm biến tiếp nhận, sau đó tự động tính giá trị độ bóng.
PosiTector GLS có chuẩn tham chiếu tích hợp trong đế bảo vệ. Khi bật máy hoặc lựa chọn từ menu, thiết bị có thể thực hiện tự kiểm tra và hiệu chuẩn dựa trên giá trị GU đã biết của chuẩn. Vì vậy, việc giữ bề mặt chuẩn sạch là bước quan trọng trước khi đo.
Cách chọn góc đo 20°, 60° và 85°
Góc đo phù hợp giúp tăng khả năng phân biệt sự khác nhau của từng loại bề mặt. Cách tiếp cận bắt đầu với phép đo tại góc 60°, sau đó chọn góc tiếp theo dựa trên kết quả.
- Nếu kết quả từ 10–70 GU, bề mặt được xem là bán bóng; góc 60° phù hợp để đo.
- Nếu kết quả lớn hơn 70 GU, bề mặt có độ bóng cao; nên đo ở góc 20°.
- Nếu kết quả thấp hơn 10 GU, bề mặt có tính mờ; nên đo ở góc 85°.
Trên nhiều bề mặt, khi góc quan sát tăng theo hướng gần song song với bề mặt hơn, độ phản xạ và giá trị độ bóng cũng tăng. Đặc điểm này hỗ trợ nâng độ phân giải phép đo đối với bề mặt bóng cao hoặc bề mặt mờ.
Các cấu hình Máy đo độ bóng PosiTector GLS
Máy đo độ bóng PosiTector GLS được cung cấp với ba cấu hình góc đo để phục vụ các phạm vi bề mặt khác nhau:
- PosiTector GLS 60°: dùng cho đa số ứng dụng đo độ bóng, phù hợp với bề mặt bán bóng.
- PosiTector GLS 20°/60°: dùng cho dải bề mặt từ bóng cao đến bán bóng, đồng thời có thể tính Haze Index.
- PosiTector GLS 20°/60°/85°: dùng cho bề mặt bóng cao, bán bóng và mờ; đồng thời có thể tính Haze.
Quy trình đo với PosiTector GLS
1. Kiểm tra và làm sạch chuẩn hiệu chuẩn
Cần giữ sạch tấm chuẩn hiệu chuẩn để hỗ trợ xác minh độ chính xác của thiết bị. Khi thấy bụi bẩn hoặc cặn bám, nên vệ sinh chuẩn bằng khăn làm sạch đi kèm theo thiết bị. Sau khi tự kiểm tra thành công, thiết bị sẵn sàng cho phép đo.
2. Bật máy khi đế bảo vệ được lắp đúng
Trước khi bật máy, cần đảm bảo đế bảo vệ được gắn chắc vào đầu dò. Khi chức năng Power-On Cal được kích hoạt, đầu dò thực hiện tự kiểm tra và hiệu chuẩn dựa trên chuẩn tích hợp trong đế bảo vệ.
3. Đặt đầu dò và thực hiện phép đo
Tháo đế bảo vệ, đặt đầu dò trên bề mặt cứng và phẳng cần kiểm tra, sau đó nhấn nút đo. Máy đo độ bóng sẽ hiển thị kết quả sau khi hoàn tất phép đo.
Chế độ đo và quản lý dữ liệu
Máy đo độ bóng PosiTector GLS có chế độ HiLo để kiểm tra nhanh theo dạng đạt hoặc không đạt. Các phiên bản PosiTector GLS Advanced có thêm Differential Mode để tính chênh lệch so với giá trị tham chiếu đã lưu, Normal Scan Mode với khả năng đo và lưu đến 120 số đọc mỗi phút, cùng Statistics Scan Mode để hiển thị thống kê theo thời gian thực và lưu từng lần quét.
Thiết bị cũng hỗ trợ lưu nhiều chuẩn hiệu chuẩn thay thế nhằm điều chỉnh nhanh theo tấm chuẩn đang sử dụng. Sau khi hoàn tất kiểm tra, số đọc có thể được tải qua cổng USB tích hợp; với thân máy Advanced, dữ liệu còn có thể được truyền qua WiFi. Phần mềm PosiSoft Desktop được nêu trong tài liệu nguồn hỗ trợ xem, in số đọc đã lưu và tạo báo cáo PDF.
Máy độ bóng bề mặt không chỉ phục vụ đánh giá thẩm mỹ mà còn giúp kiểm soát tính ổn định của quy trình và chất lượng lớp phủ. Việc hiểu đặc điểm phản xạ, chọn đúng góc 20°, 60° hoặc 85°, giữ sạch chuẩn hiệu chuẩn và thao tác đo ổn định sẽ giúp kết quả có tính nhất quán hơn. Với các cấu hình góc đo khác nhau, PosiTector GLS hỗ trợ đánh giá bề mặt từ bóng cao đến mờ trong nhiều nhu cầu kiểm tra.
