EMIN sẽ giúp bạn phân biệt rõ hai loại tủ giúp tránh nhầm lẫn khi triển khai thí nghiệm, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thao tác mẫu sinh học.
Tủ cấy vi sinh dùng để làm gì?
Tủ cấy vi sinh được thiết kế nhằm tạo ra vùng thao tác sạch, hạn chế bụi và vi sinh vật từ không khí bên ngoài xâm nhập vào mẫu. Không khí đi vào khoang làm việc được lọc qua màng lọc hiệu suất cao, sau đó thổi theo một hướng ổn định.
Loại tủ này thường xuất hiện trong các công việc như:
- Nuôi cấy vi sinh thông thường
- Chuẩn bị môi trường dinh dưỡng
- Nuôi cấy mô thực vật
- Thao tác với mẫu yêu cầu độ sạch cao
- Trọng tâm của tủ cấy vi sinh nằm ở việc giữ mẫu không bị nhiễm tạp. Không gian bên ngoài và người thao tác không nằm trong phạm vi được bảo vệ khỏi nguy cơ sinh học.
Bài viết liên quan: Tủ cấy vi sinh là gì ? Nguyên lý hoạt động và phân loại
Tủ an toàn sinh học phục vụ mục đích nào?
Tủ an toàn sinh học được sử dụng khi thao tác với mẫu có khả năng gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người hoặc môi trường xung quanh. Không gian thao tác được bao kín, dòng khí bên trong được tổ chức theo hướng kiểm soát chặt chẽ.
Không khí sau khi đi qua vùng thao tác không thoát trực tiếp ra ngoài mà được thu hồi, lọc và xử lý trước khi thải ra môi trường. Nhờ đó, nguy cơ phát tán mầm bệnh trong không khí được giảm thiểu đáng kể.
Tủ an toàn sinh học thường xuất hiện trong các hoạt động:
- Xét nghiệm y học
- Sinh học phân tử
- Nuôi cấy tế bào
- IVF
- Làm việc với vi sinh vật có khả năng lây nhiễm
Các tiêu chuẩn sử dụng dựa trên phân loại mức độ an toàn sinh học do các tổ chức quốc tế ban hành.
Đọc thêm: Nguyên tắc hoạt động của tủ an toàn sinh học trong phòng thí nghiệm
Những điểm giống nhau dễ gây nhầm lẫn
Cả tủ an toàn sinh học và tủ cấy vi sinh đều sử dụng màng lọc HEPA nhằm giữ lại bụi mịn và vi sinh vật trong không khí. Dòng khí trong khoang thao tác thường được tổ chức theo dạng chảy lớp để hạn chế nhiễu loạn.
Khoang làm việc được chiếu sáng đầy đủ, bề mặt phẳng và dễ vệ sinh. Một số mẫu có tích hợp đèn UV hỗ trợ khử khuẩn khi không thao tác.
Chính những đặc điểm này khiến nhiều người mới tiếp cận phòng thí nghiệm cho rằng hai loại tủ có chức năng tương đương nhau.
Sự khác nhau thể hiện ở từng khía cạnh cụ thể
Về khái niệm sử dụng
Tủ an toàn sinh học hướng đến việc hạn chế rủi ro sinh học trong quá trình thao tác mẫu. Không gian thao tác, người làm thí nghiệm và môi trường xung quanh đều nằm trong phạm vi được bảo vệ.
Tủ cấy vi sinh tập trung tạo điều kiện sạch cho mẫu phát triển, tránh nhiễm tạp từ không khí bên ngoài. Phạm vi bảo vệ dừng lại ở mẫu thao tác.
Về cấu trúc và thành phần chính
Tủ an toàn sinh học thường có:
- Khoang làm việc áp suất âm
- Hệ thống quạt DC vận hành ổn định
- Màng lọc ULPA hoặc HEPA với hiệu suất rất cao
- Hệ thống thu hồi và xử lý không khí
- Cửa kính nghiêng tạo tư thế thao tác thoải mái
- Đèn chiếu sáng và đèn UV hỗ trợ khử khuẩn
Tủ cấy vi sinh thường có:
- Bảng điều khiển đơn giản
- Quạt tạo dòng khí chảy lớp
- Màng lọc HEPA kết hợp lọc thô
- Khoang thao tác mở phía trước
- Kính cường lực và bề mặt thao tác phẳng
- Cấu trúc phản ánh rõ mục đích sử dụng của từng loại tủ.
Về nguyên lý vận hành
Ở tủ an toàn sinh học, không khí sạch được cấp vào khoang thao tác, sau đó một phần được thu hồi và lọc lại, phần còn lại xử lý trước khi thải ra ngoài. Tỷ lệ tuần hoàn thường cao nhằm hạn chế phát tán tác nhân sinh học.
Ở tủ cấy vi sinh, không khí sau khi đi qua vùng thao tác thường thoát trực tiếp ra môi trường. Dòng khí một chiều giúp giữ cho mẫu luôn nằm trong vùng không khí sạch.
Về phạm vi bảo vệ
Tủ an toàn sinh học bảo vệ đồng thời mẫu, người thao tác và không gian phòng thí nghiệm.
Tủ cấy vi sinh chỉ tập trung bảo vệ mẫu. Người thao tác không được che chắn khỏi nguy cơ sinh học nếu mẫu phát sinh mầm bệnh.
Những nhầm lẫn thường gặp trong thực tế
Một sai sót hay gặp là sử dụng tủ cấy vi sinh cho các thao tác liên quan đến mẫu có khả năng lây nhiễm. Trong trường hợp này, dòng khí thoát ra ngoài có thể mang theo vi sinh vật.
Ngoài ra, tủ cấy vi sinh có dòng khí thổi ngang không thể thay thế cho tủ an toàn sinh học, do không đáp ứng yêu cầu kiểm soát phát tán mầm bệnh.
Tổng kết
Tủ an toàn sinh học và tủ cấy vi sinh phục vụ hai nhóm mục đích khác nhau dù có một số điểm tương đồng về cấu trúc và nguyên lý lọc không khí. Một loại tập trung vào an toàn sinh học tổng thể, loại còn lại hướng đến môi trường sạch cho mẫu thao tác.
