Tại các nhà máy sản xuất, hệ thống xử lý nước thải, kho hóa chất hay không gian hạn chế, hiện tượng máy báo động khi không phát hiện nguồn rò rỉ khí vẫn xảy ra khá thường xuyên. Nếu không xác định đúng nguyên nhân, doanh nghiệp có thể mất thời gian kiểm tra hiện trường, gián đoạn sản xuất hoặc thay thế thiết bị không cần thiết.
Máy đo đa khí hoạt động như thế nào?
Máy đo đa khí được trang bị nhiều cảm biến để theo dõi đồng thời các thông số như oxy (O₂), khí cháy nổ (LEL), carbon monoxide (CO), hydrogen sulfide (H₂S) và một số loại khí độc khác.
Khi nồng độ khí vượt ngưỡng cài đặt, thiết bị sẽ phát tín hiệu cảnh báo bằng còi, đèn và rung. Ngoài chức năng phát hiện khí, nhiều model còn giám sát tình trạng cảm biến, nguồn điện và các lỗi vận hành bên trong hệ thống.
Vì vậy, một tín hiệu báo động có thể liên quan đến khí đo được, nhưng cũng có thể xuất phát từ lỗi kỹ thuật của thiết bị.
Những nguyên nhân gây báo động sai
Cảm biến bị trôi điểm không
Sau một thời gian sử dụng, cảm biến có thể xuất hiện hiện tượng trôi điểm không (Zero Drift). Khi đó, thiết bị bắt đầu hiển thị giá trị khí dù đang ở môi trường sạch.
Sai số này thường tăng dần theo thời gian nên khó nhận biết ngay từ đầu. Nếu độ lệch vượt qua ngưỡng cảnh báo thấp, máy sẽ kích hoạt báo động dù không có khí thực tế.
Thiết bị quá hạn hiệu chuẩn
Hiệu chuẩn là công việc bắt buộc đối với mọi máy đo khí công nghiệp.
Khi chu kỳ hiệu chuẩn bị bỏ qua, giá trị đo có thể không còn phản ánh chính xác nồng độ khí ngoài môi trường. Một cảm biến bị lệch chuẩn đôi khi vẫn hoạt động bình thường trong quá trình khởi động nhưng lại phát sinh cảnh báo bất thường khi vận hành.
Hơi dung môi và hóa chất gây phản ứng chéo
Máy đo chất lượng không khí không chỉ phản ứng với khí mục tiêu.
Tại khu vực sơn phủ, vệ sinh thiết bị hoặc bảo trì hệ thống, hơi dung môi hữu cơ có thể tác động đến cảm biến khí cháy hoặc cảm biến điện hóa. Thiết bị ghi nhận tín hiệu tương tự khí nguy hiểm và phát cảnh báo.
Cảm biến đã lão hóa
Mỗi loại cảm biến đều có tuổi thọ nhất định. Khi cảm biến bước vào giai đoạn cuối vòng đời, hiện tượng báo động thất thường thường xuất hiện nhiều hơn. Lúc này, thay thế cảm biến mới thường là giải pháp phù hợp hơn so với hiệu chuẩn lại.
Sau nhiều năm làm việc trong môi trường bụi bẩn, độ ẩm cao hoặc thường xuyên tiếp xúc hóa chất, đặc tính của cảm biến sẽ thay đổi. Một số cảm biến trở nên kém nhạy, số khác lại phản ứng quá mức với những biến động rất nhỏ trong môi trường.
Nhiệt độ và độ ẩm thay đổi đột ngột
Điều kiện môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng làm việc của cảm biến. Khi thiết bị được mang từ phòng điều hòa ra ngoài trời nắng nóng hoặc từ môi trường khô sang khu vực có độ ẩm cao, tín hiệu đo có thể dao động trong một khoảng thời gian ngắn.
Hiện tượng này thường xuất hiện ở các nhà máy thực phẩm, trạm xử lý nước thải, hầm kỹ thuật hoặc khu vực ngoài trời.
Bụi bẩn bám trên đầu cảm biến
Sau thời gian dài sử dụng, bụi công nghiệp, dầu mỡ hoặc hơi hóa chất có thể tích tụ tại đầu cảm biến và bộ lọc khí. Lớp cặn này làm giảm lưu lượng không khí đi vào buồng đo, khiến phản ứng của cảm biến trở nên chậm hoặc thiếu ổn định. Kết quả là giá trị đo dao động bất thường và dễ xuất hiện cảnh báo không mong muốn.
Việc vệ sinh định kỳ thường giúp khắc phục tình trạng này khá hiệu quả.
Pin yếu hoặc lỗi hệ thống
Khi điện áp pin xuống thấp hoặc hệ thống tự chẩn đoán phát hiện lỗi bên trong, thiết bị sẽ kích hoạt còi và đèn cảnh báo. Nếu không kiểm tra mã lỗi hiển thị trên màn hình, người dùng rất dễ nhầm lẫn với cảnh báo khí.
Làm sao phân biệt báo động giả và rò rỉ khí thật?
Khi máy phát cảnh báo, bước đầu tiên là đưa thiết bị tới khu vực được xác nhận an toàn hoặc sử dụng thêm một máy đo khác để đối chiếu kết quả.
Nếu giá trị khí giảm dần và trở về mức bình thường, cần tiếp tục kiểm tra khu vực vừa đo để xác định nguồn phát sinh khí.
Ngược lại, nếu thiết bị vẫn báo động trong môi trường sạch, khả năng cao vấn đề nằm ở cảm biến, hiệu chuẩn hoặc hệ thống điện tử bên trong máy.
Việc đối chiếu với khí chuẩn hoặc thực hiện kiểm tra bơm hút sẽ giúp xác định nguyên nhân nhanh hơn.
Cách giảm tình trạng báo động không chính xác
Để giảm thiểu cảnh báo không chính xác, doanh nghiệp nên xây dựng quy trình quản lý máy đo khí đa chỉ tiêu rõ ràng.
Lịch hiệu chuẩn phải được duy trì đầy đủ theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Kiểm tra bơm hút trước khi đưa máy vào sử dụng. Cảm biến cần được thay thế khi hết tuổi thọ và đầu đo phải được vệ sinh định kỳ.
Ngoài ra, việc bảo quản thiết bị ở môi trường khô ráo, tránh hơi hóa chất và nhiệt độ quá cao cũng giúp giảm đáng kể nguy cơ phát sinh lỗi đo.
Trước khi kết luận có sự cố rò rỉ khí, cần kiểm tra toàn bộ tình trạng thiết bị, lịch sử bảo dưỡng và kết quả hiệu chuẩn gần nhất. Việc duy trì kiểm định định kỳ và thay thế cảm biến đúng thời điểm sẽ giúp hệ thống giám sát khí hoạt động ổn định, giảm báo động giả và bảo đảm độ tin cậy trong quá trình vận hành.
