Trong bài viết này, EMIN sẽ cùng bạn tìm hiểu cụ thể về dB, cách tính và cách kiểm soát âm thanh sao cho an toàn và dễ chịu hơn trong quá trình sử dụng.
dB là gì? Chỉ số dB viết tắt của từ nào?
dB là gì?
dB là ký hiệu của decibel, một đơn vị được sử dụng để biểu thị mức độ âm thanh hoặc so sánh tỷ lệ cường độ trong nhiều lĩnh vực như âm học, điện tử và truyền thông. Đây là thang đo quen thuộc khi cần đánh giá tiếng ồn hoặc mức tín hiệu trong các hệ thống kỹ thuật.
Ý nghĩa của decibel trong đo lường
Decibel là đơn vị mang tính tương đối, hoạt động dựa trên thang logarit. Điều này có nghĩa là thay vì đo trực tiếp, dB cho chúng ta biết sự chênh lệch hoặc mức tăng - giảm giữa hai giá trị.
Trong âm thanh, dB thường được dùng để thể hiện mức áp suất âm thanh (SPL-Sound Pressure Level), giúp mô tả âm to hay nhỏ mà tai người cảm nhận.
Trong điện tử và viễn thông, dB lại biểu diễn mức tín hiệu, độ suy hao hoặc độ khuếch đại trên đường truyền.
Nhờ cơ chế logarit, dB giúp quá trình đo lường dễ hiểu hơn khi làm việc với những giá trị rất lớn hoặc rất nhỏ.
Ví dụ về mức âm thanh tính theo dB
Một số mốc tham khảo quen thuộc:
0 dB | Ngưỡng nghe nhỏ nhất của tai người
30 dB | Không gian yên tĩnh như thư viện
60 dB | Mức âm của cuộc nói chuyện thông thường
90 dB | Tiếng xe cộ đông đúc, có thể gây khó chịu khi nghe lâu
120 dB | Động cơ máy bay phản lực, mức này có thể gây đau tai
Mức cường độ âm thanh phù hợp
Mức âm thanh an toàn và dễ nghe sẽ khác nhau tùy mức suy giảm thính lực của từng người, đặc biệt là nhóm khiếm thính hoặc người đang sử dụng máy trợ thính. Dưới đây là các mức tham khảo.
Người khiếm thính
So với ngưỡng nghe của người bình thường, thính lực của người khiếm thính sẽ được phân loại dựa trên mức dB mà họ có thể nhận biết:
0 - 25 dB: Thính lực bình thường
25 - 40 dB: Giảm thính lực nhẹ (khó nghe âm thanh nhỏ, như tiếng thì thầm)
40 - 70 dB: Giảm thính lực trung bình (nghe hội thoại thường ngày gặp khó khăn)
70 - 90 dB: Giảm thính lực nặng (phải dùng máy trợ thính để nghe được giọng nói)
Trên 90 dB: Giảm thính lực sâu (máy trợ thính có thể không đủ, thường phải dùng cấy ốc tai điện tử)
Người đang sử dụng máy trợ thính
Máy trợ thính thường khuếch đại âm trong mức 50 - 85 dB, phù hợp cho người mất thính lực từ trung bình đến nặng. Thiết bị cho phép điều chỉnh theo nhu cầu từng người nhằm tránh âm quá chói hoặc quá nhỏ.
Mức âm phù hợp khi dùng máy trợ thính:
Cuộc nói chuyện thông thường: 60 - 70 dB
Xem TV / nghe radio: 70 - 85 dB
Đàm thoại qua điện thoại: 65 - 80 dB
Lưu ý quan trọng: Âm thanh vượt 85 dB có thể gây khó chịu hoặc ảnh hưởng xấu đến thính giác, kể cả với người đã bị giảm thính lực. Vì vậy, nên ưu tiên các mẫu máy trợ thính hiện đại có khả năng lọc nhiễu, giảm tiếng quá lớn và chỉ tăng cường các âm quan trọng.
Cách phổ biến để đo độ ồn dB
Đo độ ồn giúp kiểm soát mức âm thanh trong môi trường sống và làm việc, từ đó tránh được các vấn đề về thính giác. Hiện nay, có hai phương pháp được dùng nhiều nhất: máy đo độ ồn chuyên dụng và ứng dụng đo âm thanh trên điện thoại. Mỗi phương pháp phù hợp với từng mục đích sử dụng khác nhau.
Đo âm thanh bằng ứng dụng trên điện thoại
Bên cạnh máy đo chuyên dụng, hiện nay người dùng có thể đo mức độ ồn ngay trên smartphone thông qua các ứng dụng hỗ trợ đo decibel. Các app này tận dụng micro của điện thoại để ghi nhận âm thanh, sau đó xử lý và hiển thị mức ồn tương ứng theo đơn vị dB.
- Ưu điểm
Dễ dùng, thao tác nhanh.
Tiện lợi trong những tình huống cần đo tức thời.
Hầu hết ứng dụng đều miễn phí hoặc chỉ thu phí nâng cao.
- Nhược điểm
Độ chính xác không cao như máy đo chuyên dụng.
Kết quả có thể sai lệch tùy vào chất lượng micro của từng dòng máy.
Không phù hợp cho các phép đo cần đạt tiêu chuẩn kỹ thuật.
Một số ứng dụng được dùng nhiều
Decibel X: giao diện dễ xem, đo nhanh và khá ổn định.
Sound Meter: phù hợp cho người cần đo mức ồn cơ bản trong phòng, văn phòng, khu phố.
SPL Meter: mô phỏng giao diện đồng hồ đo analog, thao tác đơn giản.
Đo độ ồn bằng máy đo chuyên dụng
Máy đo độ ồn (Sound Level Meter) là thiết bị được thiết kế dành riêng cho việc đo mức áp suất âm thanh trong môi trường. Máy sử dụng microphone độ nhạy cao để ghi nhận âm thanh, sau đó chuyển đổi thành tín hiệu và hiển thị trên màn hình dưới dạng đơn vị dB.
Hình thức:
Máy đo độ ồn cầm tay nhỏ gọn, dễ mang theo khi khảo sát môi trường.
- Ưu điểm
Đo tốt trong nhiều điều kiện: nhà xưởng, văn phòng, khu dân cư, bệnh viện…
Đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật trong công nghiệp, môi trường, đánh giá tiếng ồn lao động.
- Nhược điểm
Chi phí đầu tư cao hơn so với ứng dụng điện thoại.
Kích thước lớn hơn, không linh hoạt bằng app trong các trường hợp cần đo nhanh.
Một số thiết bị thường được sử dụng
Máy đo mức âm thanh kỹ thuật số Extech 407730
Những thiết bị này phù hợp cho kỹ thuật viên, cơ quan kiểm định, hoặc doanh nghiệp cần kết quả chính xác để lập báo cáo.
Ngoài ra bạn có thể đọc thêm một số bài viết liên quan đến độ ồn:
Nâng cao chất lượng giấc ngủ với tiêu chuẩn độ ồn phòng ngủ lý tưởng
Top 5 máy đo độ ồn bán chạy nhất tại EMIN mà bạn không thể bỏ qua
[ Giải Đáp ] Độ ồn là gì ? Tiêu chuẩn độ ồn cho phép không bị phạt thường là bao nhiêu
