Một động cơ hiếm khi dừng đột ngột. Phần lớn đều "báo trước" bằng những thay đổi rất nhỏ, và RPM là một trong những chỉ số dễ nhận thấy nhất. Chỉ giảm vài chục vòng mỗi phút nghe có vẻ không đáng kể. Nhưng nếu nguyên nhân đến từ dây đai bắt đầu trượt, ổ bi tăng ma sát hay tải làm việc thay đổi, tốc độ sẽ tiếp tục giảm theo thời gian. Khi đó, nhiệt độ tăng, điện năng tiêu thụ nhiều hơn và cả cụm truyền động cũng mòn nhanh hơn bình thường.
RPM giảm nhưng động cơ vẫn chạy, có đáng lo không?
Có. RPM thấp hơn bình thường chưa chắc đồng nghĩa động cơ hỏng, nhưng gần như luôn phản ánh một vấn đề nào đó đang xuất hiện.
Nguyên nhân thường gặp gồm:
+ Dây đai bị giãn hoặc bắt đầu trượt.
+ Khớp nối lệch tâm sau thời gian dài làm việc.
+ Ổ bi mòn khiến lực cản tăng lên.
+ Điện áp cấp không ổn định.
+ Động cơ phải kéo tải lớn hơn thiết kế.
+ Hộp giảm tốc bắt đầu hao mòn.
Điểm chung của các trường hợp này là tốc độ quay thay đổi trước khi xảy ra sự cố lớn.
Tham khảo bài viết liên quan:
Đo Tốc Độ Trục Bơm? Khi Nào Cần Đo Và Đo Thế Nào Cho Đúng?
Đo RPM Có Giúp Tính Tốc Độ Băng Tải (m/phút) Không?
Đo thêm một vị trí, phạm vi kiểm tra thu hẹp rất nhanh
RPM không chỉ để biết động cơ quay bao nhiêu vòng. Khi đo tại trục động cơ, sau đó đo tiếp ở trục sau hộp giảm tốc hoặc tang dẫn động, kỹ sư có thể so sánh với tỷ số truyền thiết kế để xác định tốc độ bị thất thoát ở đâu.
Nếu đầu vào vẫn đúng nhưng đầu ra giảm nhiều hơn dự kiến, khả năng cao vấn đề nằm ở dây đai, hộp giảm tốc hoặc khớp nối. Thay vì tháo cả cụm truyền động để tìm lỗi, việc kiểm tra sẽ tập trung đúng khu vực cần xử lý, tiết kiệm khá nhiều thời gian.
Đo RPM bằng laser gần như chỉ mất vài chục giây
Với động cơ đang hoạt động, phương pháp đo không tiếp xúc được sử dụng rất phổ biến. Chỉ cần dán một miếng phản quang lên trục quay, hướng tia laser vào đúng vị trí, máy sẽ tự động hiển thị số vòng quay trên màn hình. Không cần chạm vào trục, không cần dừng máy và cũng không phải tháo bất kỳ chi tiết nào.
Tham khảo model Lutron DT-2236 hoặc PCE-T236, cả 2 đều hỗ trợ đo RPM bằng laser, phù hợp cho động cơ, bơm, quạt công nghiệp, băng tải và nhiều cụm truyền động khác.
Một kết quả RPM chỉ phản ánh tình trạng tại thời điểm kiểm tra. Điều đáng quan tâm hơn là sự thay đổi theo thời gian. Ví dụ, động cơ luôn duy trì khoảng 1.480 RPM trong nhiều tháng nhưng lần kiểm tra gần nhất chỉ còn 1.450 RPM. Chênh lệch này chưa làm dây chuyền dừng ngay, nhưng đủ để lên kế hoạch kiểm tra trước khi hỏng hóc lan rộng.
Chính vì vậy, RPM thường được theo dõi cùng với nhiệt độ ổ bi, độ rung và dòng điện để đánh giá toàn diện tình trạng thiết bị.
Một chỉ số nhỏ nhưng giúp tránh nhiều giờ dừng máy
Đo RPM không chỉ để biết động cơ quay nhanh hay chậm, chỉ số này giúp phát hiện khá sớm những thay đổi mà mắt thường khó nhận ra như trượt đai, giảm hiệu suất truyền động, hao mòn cơ khí hoặc tải làm việc tăng bất thường.
EMIN hiện cung cấp nhiều dòng máy đo tốc độ vòng quay sử dụng công nghệ laser và tiếp xúc, đáp ứng nhu cầu kiểm tra động cơ, bơm, quạt công nghiệp, băng tải và các hệ thống truyền động trong nhà máy. Chỉ mất vài phút đo, kỹ sư đã có thêm cơ sở để quyết định nên tiếp tục vận hành, lên lịch bảo trì hay xử lý ngay trước khi sự cố ảnh hưởng đến cả dây chuyền.
