Máy đo độ dày lớp sơn tường thạch cao giúp đánh giá độ đồng đều của lớp sơn phủ hoặc theo dõi quy trình thi công. Phương pháp siêu âm cho phép kiểm tra độ dày màng sơn khô trên chính bề mặt cần đánh giá mà không phải cắt mẫu. Kết quả thường được hiểu là tổng chiều dày của hệ sơn, gồm lớp lót và các lớp sơn phủ. Đây là thiết bị hữu ích cho đơn vị thi công, quản lý tòa nhà và bộ phận kiểm tra chất lượng cần thu thập số liệu ngay tại hiện trường.
Vì sao đo sơn trên tường thạch cao có nhiều điểm cần lưu ý ?
Tường thạch cao thường có lớp giấy bề mặt, các đường nối, góc và vị trí vít hoặc đinh được xử lý bằng bột trét mối nối. Lớp sơn lót có thể thấm một phần vào lớp giấy. Những đặc điểm này khiến tín hiệu và kết quả đo có thể khác nhau giữa vùng tường phẳng thông thường với khu vực đã trét xử lý.
Bề mặt có vân lăn, nhám hoặc tạo kết cấu cũng là yếu tố cần quan tâm. Đầu dò siêu âm cần có môi chất tiếp âm để truyền xung vào lớp phủ. Khi bề mặt gồ ghề, môi chất này hỗ trợ lấp các khoảng rỗng nhỏ giữa đầu dò và bề mặt, từ đó hỗ trợ quá trình đo.
Trong nhiều hệ sơn tường, tổng độ dày màng sơn thường được quan tâm hơn chiều dày từng lớp. Dữ liệu nguồn nêu phạm vi điển hình của hệ sơn là 3 đến 5 mil, tương đương 75 đến 125 μm. Tuy nhiên, tiêu chí chấp nhận thực tế cần được xác định theo yêu cầu của từng công trình hoặc quy trình sơn.
Nguyên lý đo độ dày màng sơn khô bằng siêu âm
Thiết bị phát xung siêu âm qua đầu dò vào lớp sơn, với sự hỗ trợ của môi chất tiếp âm. Xung phản hồi tại các ranh giới vật liệu trong hệ sơn và giữa lớp phủ với nền. Thiết bị sử dụng thời gian truyền của xung để xác định chiều dày.
Độ chính xác của phép đo siêu âm có liên quan đến vận tốc âm của lớp phủ. Do đó, người dùng nên áp dụng đúng thiết lập thiết bị và kiểm tra hướng dẫn vận hành khi vật liệu phủ hoặc điều kiện bề mặt thay đổi. Sau khi đo, cần lau sạch đầu dò và vị trí tiếp xúc bằng khăn mềm hoặc giấy lau phù hợp.
PosiTector 200 B1 và PosiTector 200 B3 trong ứng dụng tường thạch cao
PosiTector 200 B1: kiểm tra tổng chiều dày hệ sơn
PosiTector 200 B1 được dùng để đo tổng độ dày hệ phủ trên tường thạch cao, bao gồm lớp sơn lót và các lớp sơn phủ. Theo dữ liệu nguồn, thiết bị có phạm vi đo từ 13 đến 1000 μm, tương đương 0,5 đến 40 mil. Đây là lựa chọn phù hợp khi mục tiêu kiểm tra là tổng chiều dày màng sơn thay vì tách riêng từng lớp.
Với khu vực giấy bề mặt của tấm thạch cao và khu vực có bột trét tại mối nối, người vận hành cần ghi nhận vị trí đo để diễn giải kết quả hợp lý. Giá trị cao hơn tại đường nối có thể bao gồm cả ảnh hưởng của lớp bột trét, không chỉ riêng lớp sơn.
PosiTector 200 B3: hỗ trợ phân tích hệ sơn nhiều lớp
PosiTector 200 B3 có khả năng đo tổng chiều dày hệ phủ và tối đa ba chiều dày lớp riêng lẻ trong hệ nhiều lớp. Thiết bị còn có chế độ hiển thị đồ họa để quan sát biểu diễn của xung siêu âm. Tính năng này hữu ích khi cần xem xét các ranh giới trong hệ phủ, ảnh hưởng của texture bề mặt hoặc đánh giá khu vực có bột trét.
Khả năng nhận biết riêng từng lớp phụ thuộc vào ứng dụng cụ thể, đặc biệt là sự khác biệt về vận tốc âm giữa lớp sơn lót và sơn phủ. Khi các lớp có đặc tính âm học gần nhau hoặc ranh giới không rõ, việc tách lớp có thể bị hạn chế. Một phương án kiểm soát quy trình là đo sau từng công đoạn sơn để theo dõi lớp vừa thi công.
Cách thực hiện phép đo tại hiện trường
- Lựa chọn các vị trí đại diện cho khu vực tường cần kiểm tra; tách riêng vùng phẳng, vùng có texture và vùng mối nối nếu cần.
- Nhỏ một lượng môi chất tiếp âm lên bề mặt. Với bề mặt nhẵn, nằm ngang, nước có thể được dùng làm môi chất theo dữ liệu nguồn.
- Đặt đầu dò phẳng trên bề mặt đã phủ và nhấn nhẹ để thực hiện phép đo.
- Ghi nhận giá trị cùng vị trí, tình trạng bề mặt và số lần đo. Nên thực hiện nhiều phép đo trên các điểm phân bố phù hợp thay vì chỉ dựa vào một điểm đơn lẻ.
- Lau sạch đầu dò và bề mặt sau khi hoàn thành.
Xử lý bề mặt nhám, texture và bột trét mối nối
Trên bề mặt nhám, thiết bị có thể nhận tín hiệu phản hồi mạnh tại giao diện giữa môi chất tiếp âm và lớp sơn. Điều này có thể làm xuất hiện kết quả thấp hơn mong đợi nếu tín hiệu tại giao diện lớp phủ với nền không được nhận biết rõ. Chức năng SET RANGE của dòng PosiTector 200 cho phép thiết lập giới hạn dưới Lo và giới hạn trên Hi cho vùng chiều dày được xem xét, nhằm hỗ trợ loại trừ các phản hồi do độ nhám bề mặt.
Ở vị trí có bột trét mối nối, phép đo tổng có thể cho giá trị cao hơn vì kết quả có thể bao gồm chiều dày của bột trét. Với PosiTector 200 B3, cấu hình ứng dụng hai lớp có thể hỗ trợ nhận biết tổng chiều dày sơn và chiều dày phần bột trét trong tình huống phù hợp. Người dùng không nên so sánh trực tiếp giá trị tại mối nối với vùng giấy tường chưa trét nếu chưa phân biệt rõ cấu tạo nền.
So sánh với các phương pháp kiểm tra khác
Các phương pháp truyền thống để xác định độ dày sơn trên nền không kim loại có thể gồm cắt mặt cắt và quan sát bằng kính hiển vi, đo chênh lệch chiều cao, tính theo khối lượng và diện tích, hoặc đo màng sơn ướt rồi quy đổi. Một số phương pháp cần phá hủy mẫu hoặc phụ thuộc đáng kể vào thao tác và việc diễn giải của người thực hiện.
Máy đo độ dày sơn tường sử dụng sóng siêu âm không phá hủy giúp kiểm tra trực tiếp trên bề mặt tường đã sơn, không cần tạo vết cắt trên lớp hoàn thiện. Khi tổ chức lấy mẫu vị trí đo hợp lý và ghi chép điều kiện bề mặt đầy đủ, phương pháp này có thể hỗ trợ phản hồi nhanh cho công tác kiểm soát độ dày màng sơn trong quản lý công trình và bảo trì cơ sở vật chất.
Trước khi triển khai, cần xác định rõ mục tiêu là đo tổng hệ sơn hay phân tích từng lớp; loại bề mặt là phẳng hay có kết cấu; và có cần đánh giá riêng khu vực bột trét mối nối hay không. Kết quả đo cần luôn được đối chiếu với yêu cầu kỹ thuật đang áp dụng cho hệ sơn và công trình cụ thể. Việc hiểu đúng ảnh hưởng của lớp sơn lót, kết cấu, bột trét và vị trí đo là nền tảng để đo độ dày sơn trên tường thạch cao một cách nhất quán.
